گیاهان دارویی
گیاهان دارویی

گیاهان دارویی

گیاهان دارویی              

کارشناس برنامه : دکتر مصطفی برهانی
سوال : آیا گیاهان دارویی مانند داروهای شیمیایی اثر بخشی دارند یا خیر ؟
جواب : اثر بخشی گیاهان دارویی بر هیچ کسی پوشیده نیست . استفاده از داروهای گیاهی و طبیعی دیدگاهی است که امروزه در درمان و حفظ سلامتی تاکید بسیاری بر آن است . استفاده از داروهای گیاهی به لحاظ ارزانی و در دسترس بودن و آسانی مصرف در جهان و خصوصا کشورهای در حال توسعه رو به گسترش و زیاد شدن است . از طرفی نیز عوارض جانبی بسیار زیاد داروهای شیمیایی و گرانی آن ها موجب گرایش مجدد مردم به طب گیاهی شده است .
سوال : آیا با توجه به خواص فراوانی که برای گیاهان دارویی ذکر می کنند ، داروهای گیاهی چون طبیعی هستند اصلا عوارض جانبی ندارند ؟
جواب : خیر – اصلاً چنین چیزی صحت ندارد – یکی از دلایل زیاد شدن مصرف گیاهان دارویی همین باور غلط است . مواد گیاهی چون طبیعی هستند بی ضررند در حالی که شکی نیست که بعضی از مواد گیاهی که به طور سنتی مصرف می شوند می توانند بسیار خطرناک و کشنده باشند . بسیاری از مردم به تصور اینکه گیاهان دارویی اگر منفعتی نداشته باشند حداقل ضرری ندارد، با خیال راحت این گیاهان را مورد استفاده قرار می دهند . بنابراین این باور و نگرش که داروهای گیاهی کاملا بی خطر و بی عارضه هستند و بدون نظر پزشک در هر شرایطی قابل استفاده می باشند اصلا درست نمی باشد . یک داروی گیاهی مانند یک داروی شیمیایی می تواند عوارض و تداخلات بسیار خطرناکی داشته باشد .
سوال : عوارضی که به آن اشاره کردید از چه چیزی سرچشمه می گیرد ؟
جواب : اول اینکه یک داروی گیاهی نباید بطور خودسرانه و سرخود مصرف شود . حتما بیمار باید اول توسط پزشک معاینه شود و مریضی او تشخیص داده شود سپس داروهای گیاهی مخصوص آن بیماری به مقدار و دز مشخص و مدت زمان معین مصرف شود در غیر اینصورت و با مصرف خودسرانه داروی گیاهی ممکن است اولا داروی انتخاب شده برای آن مرض مناسب نباشد و یا مریض مشکلات دیگری از قبیل مشکلات کبدی ، قلبی ، کلیوی ، پوستی ، تنفسی ممکن است داشته باشد که آن گیاه برای آن به شدت مضر باشد .
نکته دوم اینکه یک گیاه دارویی باید توسط یک گیاه شناس متخصص شناسایی و در زمان مناسب جمع آوری شود و حمل و نقل و انبار آن هم به درستی صورت بگیرد در غیر اینصورت ممکن است گیاه اشتباه شود و یک گیاه مشابه جمع آوری شود و زمان برداشت گیاه هم مهم است . چون ترکیبات شیمیایی گیاه در ماههای مختلف و حتی در روزهای مختلف از نظر کیفیت و مقدار فرق می کند و دیگر اینکه آن گیاه ناخالصی نداشته باشد و در شرایط کاملا استثنایی و عاری از میکروب به دارو تبدیل شود . متاسفانه در شرایط فعلی در کشورهای در حال توسعه نظارت دقیقی بر این روند وجود ندارد و داروهای گیاهی که ما مصرف می کنیم ممکن است ناخالصی و آلودگی میکروبی داشته باشد که خود باعث یک بیماری می شود .
نکته سوم هم مقدار مصرف داروی گیاهی است – یک داروی گیاهی باید به مقدار صحیح و معین مصرف شود نه زیادتر و نه کمتر، اگر بیشتر از اندازه مصرف بشود ممکن است باعث بروز عوارض جانبی بسیار جدی بشود و اگر هم کمتر از اندازه مصرف بشود ممکن است اصلا اثر نداشته باشد .
سوال : عوامل مهم در اطمینان از کیفیت یک گیاه دارویی چیست ؟
جواب : ضروری ترین عامل در اطمینان از کیفیت دارویی یک گیاه انتخاب صحیح گیاه مورد استفاده است . بی دقتی در جمع آوری ، انبارداری می تواند منجر به جایگزینی غیر عمدی یا آلودگی یک گیاه با گیاه دیگر بشود . به علت در دسترس نبودن یک گونه خاص از گیاه که به طور معمول استفاده می شود این گیاه با گونه ای از آن گیاه جایگزین شود .
دلیل دیگر اینکه گیاه دارویی عملا با گونه ای پست تر یا ارزانتر جایگزین شود و تقلب در محصولات گیاهی موجود در تجارت به عمد صورت بگیرد . جمع آوری گیاهان دارویی بوسیله افراد نا آگاه و غیر متخصص. عدم تشخیص یا بی توجهی فروشندگان تازه کار. آلودگی های میکروبی در داروهای گیاهی ممکن است منجر به عفونت در بیماران بشود . داروهای گیاهی خام ممکن است بوسیله باقی مانده آفت کش ها آلوده باشد ، داروهای گیاهی ممکن است به علت ماندن طولانی مدت در عطاری ها خواص خود را از دست د اده باشند .
سوال : آیا مسمومیت از گیاهان دارویی وجود دارد و اگر این مسمومیت وجود دارد در چه افرادی دیده می شود ؟
جواب : مسمومیت ناشی از گیاهان بیشتر در کودکان زیر ۵ سال شیوع دارد ، چون کودکان زیر ۵ سال بر اساس کنجکاوی ذاتی که در بچه ها دیده می شود و از طرفی جذابیت خاصی که در گیاه سمی وجود دارد و کودکان هم عادت دارند هر چیز را به طرف دهان ببرند در این کودکان احتمال مسمومیت بیشتر است .
از نظر شغلی هم بروز مسمومیت های گیاهی در کشاورزان ، باغداران ، شکارچیان و کارگران مزارع و گلخانه ها به علت تماس بیشتر با انواع گیاهان سمی شیوع بیشتر داشته .بسیاری از گیاهان دارویی در صورتی که بصورت خودسرانه و به مقدار بیش از حد مصرف شود می تواند سبب بروز مسمویت در انسان بشود .
گیاهان سمی مثل اقاقیا ، پیاز گل نرگس ، گل شیپوری ، آلاله ، شادانه ، کرچک ، قارچ های سمی ، عشقه ، شوکران ، گل انگشت دانه و …. منجر به مسمویت های شدید و کشنده در انسان می شود . شدت مسمومیت های گیاهی بستگی به خصوصیات گیاه و بیمار دارد .
سوال : برای پیشگیری از مسمومیت با گیاهان دارویی چه پیشنهادی دارید ؟
جواب : در سفرها از خوردن قارچ ها باید خودداری شود . زیرا تشخیص قارچ های سمی نیاز به تجربه بالا دارد . مصرف هر نوع گیاهی توسط حیوانات اهلی و وحشی نشانگر غیر سمی بودن آن گیاه نیست . ممکن است یک گیاهی برای یک حیوان اصلا اثر سمی نداشته باشد ولی برای انسان بسیار سمی و کشنده باشد . از خوردن قسمت های مختلف هر نوع گیاهی که برای ما ناشناخته است باید خودداری کنیم و همچنین نگهداری بچه ها در همه حال و هر محلی که در معرض دید باشد. هنگامی که در پارک و جنگل هستیم باید حتما مواظب بچه ها باشیم و از دست زدن و خوردن گیاهان توسط بچه ها ممانعت به عمل بیاوریم .

۲ دیدگاه

  1. با سلام و خسته نباشید آیا درباره بسته بندی و میزان آلودگی گیاهان دارویی در ایران کاری شده است؟ آیا مشکل صادرات ایران مربوط به آْودگی های پس از برداشت گیاهان دارویی نیست؟ خواهشمندم پاسخ دهید

  2. با سلام لطفا برای درمان زود انزالی دارویی گیاهی معرفی کنید باتشکر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *