آموزش به نوجوانان و برخورد با آنها در دوران بلوغ

چگونگی آموزش به نوجوانان و برخورد با آنها در دوران بلوغ

آموزش به نوجوانان و برخورد با آنها در دوران بلوغ بسیار مهم است.

آموزش به نوجوانان در دوران بلوغ باید چطور باشد؟

چون این سؤال خیلی از خانواده‌هاست. آنها احساس می‌کنند وقتی فرزندشان بالغ می‌شود ، خودشان بیشتر دستپاچه می‌شوند. نمی‌دانند چطور درباره ی این مسائل باید سر صحبت را باز کنند.

آموزش زودرس و شتاب‌زده ی مسایل جنسی به کودکان می‌تواند به اندازه ی آموزش‌های با تأخیر و پنهان‌سازی آسیب‌زا باشد. آموزش‌های جنسی باید به تدریج، زمان‌بندی‌شده، متعادل و متناسب با ویژگی‌های سنی و با لحاظ حرمت و احترام و همچنین پرهیز از افراط و تفریط داده شود.

ارائه ی تربیت جنسی دو شکل دارد. یک شکل مستقیم که مستقیماً اطلاعات جنسی را در اختیار بچه‌ها قرار می‌دهیم.

به ویژه مسایلی که در ارتباط با وظایف شرعی زمان بلوغ است. گاهی وقت‌ها این آموزش‌ها شکل غیرمستقیم دارد که ممکن است مناسب‌تر هم باشد.

– گاهی اوقات بچه‌ها شروع می‌کنند دراین باره سؤال‌هایی می‌پرسند و ما غافلگیر می‌شویم. نمی‌دانیم که چطور باید جواب بدهیم. حتی گاهی این سؤالات را نشنیده می‌گیریم. شما این را قبول دارید؟ اگرنه، بفرمایید که به عنوان یک پدر یا مادر، به این سؤالات چطور باید پاسخ دهیم؟

* در پاسخ به سؤالات جنسی کودکان قبل از بلوغ باید یک سری مسایل مورد توجه قرار بگیرد: اول این که وقتی با این سؤال‌ها مواجه شدیم، باید به خودمان مسلط باشیم و از نگرانی و شرم دچار لکنت نشویم. دوم این که باید شنونده ی خوبی باشیم و اجازه بدهیم کودک سؤالش را کامل بپرسد.

موقع جواب دادن هم نباید جواب‌های ما با شوخی و مسخرگی همراه باشد. نباید دروغ گفته شود. مثلاً بعضی پدر و مادرها به فرزندشان می‌گویند ما تو را خریدیم. این اطلاعات غلط باعث می‌شود بچه‌ها وقتی کمی بزرگتر شدند، به پدر و مادرشان بی‌اعتماد شوند. پس پاسخ‌ها باید درست باشد و بر مبنای خرافه‌ها نباشد.

آموزش باید تدریجی باشد. لازم نیست همه ی اطلاعات را یک جا در اختیار کودک قرار دهند و باید از شرح و بسط بی‌مورد پرهیز کنند.

همان طور که اشاره شد، باید متناسب با سن و درک کودک و به زبان ساده و قابل‌فهم باشد. در سنین دبستان و پیش از دبستان پاسخ‌ها اگر غیر مستقیم باشد، بهتر است. در ضمن اگر سؤالی را اشتباه پاسخ دادیم، باید به اشتباه‌مان اقرار کنیم و اطلاعات درست را در اختیار آنها قرار دهیم.

– خیلی از والدین هستند که نه این اطلاعات را دارند و نه از این شیوه‌ها خبر دارند.

از کجا باید چیزهایی شبیه به اینها را یاد بگیرند؟

* مسئله فقط کمبود اطلاعات و دانش پدر و مادرها دراین باره نیست. در یک تحقیق که چند سال قبل انجام دادیم، از پدر و مادرها پرسیدیم که چرا شما آموزش‌های جنسی به فرزندتان نمی‌دهید، پاسخ‌ها متفاوت بود، عده‌ای می‌گفتند حیا مانع می‌شود، گروه دیگری می‌گفتند ما می‌خواهیم این اطلاعات را بدهیم، اما خودمان هم نمی‌دانیم چطور این کار را انجام دهیم، گروه دیگر هم از پیامدهای منفی این اطلاعات هراس داشتند.

پس موانع این عدم آموزش فراوان است، اما اگر مسئله ی کمبود آموزش باشد، این اطلاعات باید از طریق رسانه‌های جمعی، انجمن اولیاء و مربیان، کارگاه‌های آموزشی که در دیگر کشورها تحت عنوان آموزش‌های شهروندی سازمان‌های غیردولتی این کار را انجام می‌دهند. اما باید درست گفته شود و حساسیت ایجاد نشود.

– والدینی هم هستند که این اطلاعات را ندارند و می‌گویند ما که از این شیوه‌ها بلد نیستیم، خوب، بچه خودش بزرگ می‌شود و یواش یواش چشم و گوشش باز می‌شود. این چه اشکالی دارد؟

سؤال من این است که آموزش ندادن مسایل جنسی به بچه‌ها چه عوارضی دارد؟

*اگر آموزش‌های لازم در سن مناسب به فرزندان داده نشود، ممکن است آنها در سن بالا از منابع دیگر این اطلاعات را به شکل نادرست و بی‌حد و حصر به دست بیاورند.

در یک تحقیق که انجام داده‌ایم از نوجوانان اول دبیرستان پرسیدیم اطلاعات جنسی را از کجا به دست می‌آورید. در پاسخ ۴۴ درصد دوستان، ۲۰ درصد کتاب، ۱۳ درصد والدین، ۱۱درصد معلم‌ها و ۹ درصد رسانه‌های مختلف مانند ماهواره و اینترنت را منبع کسب اطلاعات جنسی معرفی کردند.

– خب، این چه اشکالی دارد؟

*این آمارها نشان می‌دهد والدین، مدارس و معلم‌ها نتوانسته‌اند نقش خود را به خوبی انجام دهند. فراموش نکنید که کسب اطلاع از دوستان، به ویژه اگر این دوستان اختلاف سنی داشته باشند، خیلی خطرناک و نامناسب است.

ممکن است با تجربه کردن علائم بلوغ که اطلاعی از آن ندارند، دچار سردرگمی و افسردگی شوند، حتی موارد کمی این حالت منجر به خودکشی شده‌ است. نتیجه ی یک تحقیق هم نشان داده ۳۶ درصد دختران و ۱۱درصد پسران بعد از وقوع بلوغ شان شوکه شده و به شدت دچار سردرگمی می‌شوند.

– بعضی خانواده‌ها تصور می‌کنند آموزش مسایل جنسی به فرزندان باعث می‌شود آنها، به اصطلاح، چشم و گوش‌شان باز شود. یا این که اگر پدر و مادر درباره ی این مسائل با فرزندان‌شان حرف بزنند، حرمت بین آنها شکسته می‌شود. نظر شما چیست؟

* من هم موافقم که موضوع، موضوع بسیار حساس و ظریفی است. اما معتقدم اگر در ارائه ی آموزش‌های جنسی به فرزندان عفت کلام را رعایت کنیم و حرمت‌ها را حفظ کنیم و اطلاعات را به شکل غیرمستقیم ارائه دهیم، این مشکل پیش نمی‌آید. در بحث آموزش‌های جنسی رعایت عفت و حیا خیلی مهم است.

میزانی از شرم و حیا لازم است اما نباید مانع از این شود که ما اطلاعات جنسی به فرزندانمان بدهیم. باید توجه داشت در طرح مسایل جنسی از به کارگیری کلمات سبک و زشت پرهیز کنیم. زیاده‌گویی نکنیم و به حواشی نپردازیم.

– این طور که می‌گویید وظیفه ی پدر و مادرها دراین باره خیلی زیاد می‌شود. واقعاً می‌توان انتظار داشت که والدین بتوانند این همه وقت بگذارند و بار آموزش همه ی مسائل را خودشان بکشند؟

* البته یکی از وظایف مهم والدین در برابر فرزندشان، همین بحث آموزش و تربیت جنسی است. سخت است ولی به هر حال بار اصلی این وظیفه به عهده ی آنهاست. بعضی پدر و مادرها در تربیت جسمی ، تغذیه و سلامت جسم و تربیت اجتماعی و عقلانی فرزندشان خیلی دقت می‌کنند، اما تصور می‌کنند آموزش‌های جنسی وظیفه ی آنها نیست.

توجیه آنها هم این است که موضوع، موضوع سخت و حساسی است. اما از والدین که بگذریم، تربیت جنسی در درجه ی بعد وظیفه ی مدرسه، نظام آموزشی و جامعه هم هست.

– مدارس ما چقدر در این باره پشتیبانی شده‌اند؟ اصلاً برنامه‌ریزی‌ای برای این کار شده‌است؟ می‌دانند چه چیز را باید چطور آموزش دهند؟

* البته این برنامه‌ریزی‌ها هنوز انجام نشده، چون هنوز به اهمیت و ضرورت آموزش جنسی در مدارس پی نبرده‌ایم و این موضوعی است که کارشناسان گوناگون تربیتی باید دور هم بنشینند و هر چه سریع‌تر درباره ی آن تصمیم بگیرند و برنامه بریزند.

– غیر از مدرسه به جامعه هم اشاره کردید. منظورتان از آموزش از طریق جامعه دقیقاً چیست؟

* برخی موضوعات هست که اگر در جامعه رعایت شود، تربیت جنسی صحیح‌تر و سالم‌تر صورت می‌گیرد. مثلاً جلوگیری از روابط عنان گسیخته ی بین زن و مرد یا این که خانم‌ها زیورها و زینت‌هایشان را به دیگران نشان ندهند. یا مسئله ی هویت جنسی و این که معلوم شود فردی زن است یا مرد.

برخی مسائل هم هست که ظاهراً ربطی به مسائل جنسی ندارد، اما مطالعات نشان داده که به طور غیرمستقیم روی سلامت جنسی نوجوانان و جوانان تأثیر دارد، مثل ترویج ورزش همگانی، پرکردن اوقات فراغت، رفع بیکاری و مسائلی مانند اینها. به طور کلی می‌توان گفت خانواده، مدرسه و جامعه نقش مکمل دارند و اگر یکی کارش را نادرست انجام دهد، دچار مشکل می‌شویم.

۲۰ دیدگاه

  1. باسلام
    لطفا فقط طرح سوال نفرماییدبلکه آموزش لازم را نیز در اختیارمان قراردهید تامانع از مستاصل ماندن خانواده ها شوید
    اجرتان باخدا

  2. محمد تقی صادقی

    سلام من به عنوان یک پدر وظیفه خود دانستم که شروع به بحث در مورد مسایل دوران بلوغ با پسر خود بکنم.من از آنجا شروع کردم که داستان آدم وحوا را برای پسرم بازگو کردم که باعث به وجود آمدن سوالات مختلفی در فرزندم شد.شروع به سوال کرد.بابا برای چی خدا یه زن واسه آدم فرستاد:جواب دادم واسه اینکه انسانهای دیگه ای به وجود بیان.حس کنجکاوی گل کردو دوباره پزسید مگه با زن انسان به وجود میاد.خجالت نکشیدم و گفتم آره.بعدش گفتم خدا از هر موجودی یه نر و یه ماده آفریده که باعث ادامه نسلشون بشه.بعدش سوال اینجا بود که چطوری به وجود میاد.من قبل از این کار چهار تا مرغ و خروس تهیه کرده بودم و توی حیاط خونه میچرخیدند.گفتم خوب تو چند روز به حرکات و رفتار این حیوونا توجه کن بعد اگه جواب سوالتو پیدا نکردی بیا از من بپرس.بعد چند روز من سوال کردم و گفتم جوابتو پیدا کردی دیدم خجالت زده جواب داد بله.از همین جا سوال و جوابای ما شروع شد و هر موقع ابهامی براش پیش میاد من راهنماییش میکنم.تا حدود زیادی پسرم با مسایل دوران بلوغ و همچنین مسایل جنسی آشنا شده.امیدوارم همه پدر و مادرا با راه حلهای مناسب بتونن فرزنداشون رو راهنمایی بکنن تا افراد آینده سازی رو به کشورمون تحویل بدیم.

  3. من هم با نظر خیلی از دوستان که کی و چه وقت وچگونه باید شروع کرد موافقم راهکار اعلام کنید

  4. سلام
    سپاس از مطلبی که نوشته اید.
    با توجه به این که تخصص بنده علوم تربیتی است، برخی از نکاتی که به ذهن بنده می رسد را در این جا یادداشت می کنم تا شاید خوانندگان بتوانند استفاده کنند.
    دوستان، پرسیده اند چه زمانی می توان آموزش پیرامون بلوغ را آغاز کرد؟ تشخیص این زمان با والدین است. آن هم با والد هم جنس (در آموزش بلوغ، حتما والد هم جنس عهده دار این کار شود). اگر کودک شما از گزند اطلاعاتی که از اینترنت و دوستان می رسد در امان بوده باشد، با تغییراتی که در بدن او پدیدار می شود از شما پرسش می پرسد. مثلا موهایی بر روی ناحیه شرمگاهی یا در زیر بغل او رویش کرده است. اگر توانسته باشید رابطه خوبی با او برقرار کرده باشید او بلافاصله به شما این تغییرات را گزارش می کند. نشان دهید که این تغییرات برای شما مهم است. به او بگویید «تو داری بزرگتر می شی. تو این سن یه تغییراتی تو بدن تو به وجود می یاد که کاملا طبیعیه». اطلاعات خود را در مورد بلوغ افزایش دهید و توضیح چگونه هیپوتالاموس با ترشح هورمونهای خود سبب ایجاد تغییر در بدن او شده است. برای اندامهای مختلف بدن واژگان علمی را به کار بگیرید. آن قدر این فرایند طبیعی جالب و جذاب است که می توانید در قالب آن پیام خود را منتقل کنید بدون این که حساسیت بی جا در فرزندتان به وجود آورده باشید. هر زمان که احساس کردید دیگر کنجکاوی او برطرف شده است به صحبت خود خاتمه دهید. هیچ لزومی ندارد نیازهای خفته را بیدار کنید.
    دقت کنید ریشه پرسش در چیست؟ آیا تغییرات بدن او، آیا دوستان تازه، آیا اینترنت و دیگر منابع اطلاعاتی؟
    اگر دوستان باعث دادن این اطلاعات شده اند باید به تعاملات اجتماعی فرزندتان دقت بیشتری داشته باشید و در عین حال تلاش کنید تمام پرسشهایی که برای او مطرح می شود را از شما بپرسد و دیگر نیازی به مراجعه به دوستان پیدا نکند. اگر اینترنت و دیگر منابع است باید نظارت بیشتری بر آن داشته باشید و سعی کنید اگر اطلاعات غلطی وارد ذهن او شده است اصلاح کنید.

  5. سلاممنم عین همه والدین نمیدونم از کجا شروع کنم وچه تضمینی هست که پسرم که الان ۱۴ سالشه و هنوز علایم بلوغ نداره بعد شنیدن حرفای من فکر کنه با بابا رفیق شدم و حرمتا کمتر بشه و بخودش اجازه بده هر مطلبی رو بخواد جلوم بگه؟

  6. اگه با مطالعه اطلاعات را افزایش دهیم,وعوامل تحریک زا وآسیب رسان را از محیط خانوادگی حذف کرد ورابطه مناسب با فرزندان داشته باشیم, و خود به انحرافات دامن نزنیم بسیاری از مشکلات پیش نخواهد آمد.

  7. باسلام با دوستان موافقم همه این توضیحات رو کمو بیش همه میدونیم لطف کنین سئوال و پاسخ هایی در این زمینه مطرح کنید و با نحوه پاسخگوئی به سئوالات ما را راهنمایی کنید.

  8. شما که این همه توضیح دادید اینا رو خودمون میدونیم ولی اگر راست می‌گویید ، بنویسید چگونه صحبت کنیم و چه بگوییم که بچه ها بپذیرند راه کار بدین نه توضیح

  9. با سلام.باتوجه به نظرات ارسالی اگر کمی توجه کنیدخواهید دید که اکثر خانواده ها از عدم نحوه ی ارتباطی صحیح پیرامون این موضوع رنج می برند..پس لطفا تنها به بیان مشکل اکتفا نکرده وبیشتر از این به ارائه یراه حل های این موضوع بپردازید.با تشکر

  10. لطفا اگه ممکنه جدا از مسایل جنسی توضیحاتی در مورد احساس ناامیدی بسیاری از نوجوانان خصوصا پسران نسبت به آینده بدهید

  11. متاسفانه هر جا برای دسترسی به اطلاعات مراجعه می‌کنیم فقط مشکلات نوشته شده ازجمله مطلب شما. اینکه بعضی زود شروع میکنند بعضی دیر ولی نمیگویید کی مناسب است. یا مشکلاتی که دررابطه با عدم طرح مسئله با نوجوان وجود دارد که خودمان آگاهیم اگر نه مراجعه نمیکردیم کاش بجای اینها میگفتید چکار میشود کرد.

    • با سلام و تشکر متاسفانه هیچکدام از پرسشها و دیدگاه ها پاسخ داده نشده اسم این رو چی میشه گذاشت ؟؟؟!!!
      فرار معلم ؟
      نداشتن پاسخ ؟
      ایجاد شبهه ؟
      ایجاد بی اعتمادی ؟
      خب اگه مطالبی عنوان میشه باید در حاشیه به پرسشها و شبهات اون هم پاخ داده بشه . وگرنه هیچ فرقی با دادن اطلاعات اشتباه نداره
      باز هم متشکرم.

    • دکتر روانشناس علی زارع

      خانم بهار اموزش صحیح حداقل باید از سن ۸ سالگی تا ۱۲ سالگی به طور غیر مستقیم اغاز شود و در سن ۱۳ تا ۱۷ باید اموزش ها کمی مستقیم تر شوند نه در حدی ک عفت کلام از بین برود و روی بچه به شما باز شود

  12. نمیدانم چگونه باید با دختر ۹ ساله ام در مورد مسائل جنسی آموزش دهم مرا راهنمایی کنید

  13. ممنون از زحمات شما دوست گرامی.

  14. خیلی خوبه لطفا بیشتر کنید
    علی رشتبر از تبریز

  15. بالاخره کی باید با بچه ها وارد این مباحث شد

  16. خیلی خیلی عالی بود مرسی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *