x-ray-atom1

مضرات اشعه ایکس

نخستین سمینار سراسری حفاظت در برابر اشعه با هدف اصلی بهینه‌سازی در استفاده از پرتوگیری پزشکی، با حضور جمعی از متخصصان و استادان این رشته در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی برگزار شد.
در این نشست موضوعاتی مانند قانون و مقررات، حفاظت از اشعه در تشخیص رادیولوژی، تاثیرات یونیزه کردن اشعه و همچنین سیستم‌های بین‌المللی برای حفاظت از اشعه بررسی شد.
علاوه بر این، اطمینان از کیفیت و استانداردهای حفاظت و محاسبه مقدار دارو برای بیماران نیز از دیگر موضوعات مهمی بود که در این سمینار به بحث و بررسی گذاشته شد.
براساس نتایج به دست آمده از برگزاری این سمینار، یکی از مهم‌ترین اهداف دفتر امور حفاظت در برابر اشعه کشور که از زیرمجموعه‌های سازمان انرژی اتمی است، اتخاذ تصمیماتی مناسب برای کاهش پرتوگیری بیماران در آزمون‌های مختلف رادیولوژی بوده که بدون تردید دستیابی به آن مستلزم وضع قوانین و استانداردهایی برای حفاظت و ایمنی در مقابل پرتو خواهد بود
. محققان کشور امیدوارند با دستیابی به این اهداف بتوانند به راهکارهای تاثیرگذاری در این زمینه دست یابند.
اشعه ایکس نخستین بار در سال ۱۸۹۵ میلادی از سوی ویلهلم کنراد رونتگن کشف شد. رونتگن پس از تصویربرداری از دست همسرش، نتایج تحقیقات اولیه خود را همراه با تصویری که با استفاده از اشعه ایکس گرفته شده بود، به دانشگاه‌های اروپا فرستاد که شور و هیجان خاصی را در میان محققان اروپایی ایجاد کرد.
پس از مدت کوتاهی اهمیت کاربرد این اشعه در پزشکی بسرعت مورد توجه قرار گرفت. در مراحل ابتدایی اشعه ایکس با استفاده از لوله‌ای که دیواره‌ای شیشه‌ای داشت تولید می‌شد و اگر چه نتایج شگفت‌انگیزی را به همراه داشت، ولی در بیشتر موارد تصاویر به دست آمده از کیفیت مناسبی برخوردار نبودند.
به همین علت، بسیاری از محققان در تلاش بودند به روش‌های جدیدی برای بهبود روش تصویربرداری و همچنین افزایش کیفیت تصاویر گرفته شده از استخوان‌ها دست یابند.
اولین فناوری ارائه شده در این زمینه طراحی دستگاه‌های جدیدی از سوی هابرت جکسون بود که از یک صفحه پلاتینیومی که در مرکز لوله‌ای با کاتد خمیده قرار می‌گرفت،‌ تشکیل شده بود. در این روش اشعه‌های کاتدیک روی نقطه کوچکی متمرکز‌شده و تصاویر شفاف رادیوگرافی ایجاد می‌شد.
این طرح بسرعت مورد پذیرش قرار گرفته و به بازار تجاری عرضه شد. دومین فناوری بر مبنای استفاده از صفحات فلورسنت طراحی شده بود که از سوی توماس ادیسون مطرح شد.
او هزاران کریستال را در این دستگاه آزمایش و بررسی کرد و در نهایت از میان آنها تنگستات کلسیم را انتخاب کرد که البته دانه‌دانه‌بودن تصاویر سبب شده بود، سطح صفحات یکنواخت نباشد و در نخستین ماه‌های پس از کشف اشعه ایکس، استفاده از این اشعه برای تهیه تصاویری از دست در سراسر دنیا مورد توجه قرار گرفت.
دستگاه‌های تصویربرداری اولیه فقط می‌توانستند تصاویری از دست تهیه کنند و قادر به تصویربرداری از دیگر قسمت‌های بدن نبودند.
جنگ جهانی سبب شد تلاش‌های فراوانی برای آموزش رادیولوژیست‌ها و آشنایی آنها با دستگاه‌های تصویربرداری انجام شود و به این ترتیب زمینه‌ مناسبی برای استانداردسازی، قابلیت دسترسی و همچنین افزایش ایمنی تجهیزات رادیولوژی به وجود آمد.
اگرچه کاربرد اشعه ایکس در مراحل اولیه پس از کشف این اشعه با نتایج شگفت‌انگیزی در علم پزشکی همراه بود، اما بتدریج برخی کاربران متوجه ایجاد تغییراتی در پوست شدند که ناشی از کاربرد این اشعه بود.
با توجه به این‌که پرتوکاران اولیه از دست خود به عنوان وسیله‌ای برای افزایش قدرت نفوذپذیری اشعه ایجاد می‌کردند این تغییرات پوستی در دست آنها دیده می‌شد. علاوه بر این چندین نفر از کاربران نیز به علت این‌که در معرض تابش این اشعه بودند جان خود را از دست دادند.
● پیامدهای پرتودهی‌ به روش غیراصولی‌
به‌گفته دکتر محمودرضا کاردان، مدیرکل امور حفاظت در برابر اشعه کشور در حال حاضر، ۱۷ درصد پرتوگیری اضافی در کشور وجود دارد که رقم بسیار بالایی در پرتوگیری پزشکی محسوب می‌شود و این در حالی است که با انجام اقدامات و راهکارهای ساده می‌توان این میزان پرتو اضافی را به میزان قابل‌توجهی کاهش دارد.
پرتوگیری پزشکی در کشور باید در مسیری حرکت کند که بهترین کیفیت تصویری را با کمترین پرتودهی داشته باشیم که البته دستیابی به این هدف مستلزم فرهنگ‌سازی و افزایش سطح فرهنگ ایمنی در سطح جامعه است که بدون تردید انجمن‌ها، دستگاه‌ها و سازمان‌های دانشجویی و دانشگاهی می‌توانند نقش مهمی در این زمینه به عهده داشته باشند.
بررسی پرتوگیری افراد از ۲ دیدگاه شغلی یعنی افرادی که بر اثر ارتباط با شغل خود در حین کار اشعه دریافت می‌کنند و همچنین پرتوگیری پزشکی یعنی افرادی که برای تشخیص درمان بیماری به وسیله دستگاه‌های پزشکی مورد آزمایش قرار می‌گیرند، حائز اهمیت است.
با توجه به این‌که سالانه به طور متوسط افراد زیادی به دلایل مختلف تشخیصی و درمانی توسط آزمایش‌های خاصی در معرض پرتوگیری قرار می‌گیرند. چگونگی حفاظت در برابر پیامدهای ناشی از قرارگیری در معرض اشعه‌ها باید مورد توجه و بررسی قرار گیرد.
کاردان خاطرنشان کرد: به طور کلی استفاده از دستگاه‌های تصویربرداری برای درمان و تشخیص بیماری‌ها بسیار موثر است و نتایج رضایت‌بخشی را برای فرد بیمار به همراه دارد. بنابراین با توجه به این‌که سود این اشعه برای بیمار بسیار بیشتر از پیامدهای نامطلوب ناشی از آن برآورد شده است، باید بتوانیم به روشی برای محاسبه دقیق میزان اشعه تابیده شده به فرد دست یابیم تا براساس نیازمان از اشعه‌ها استفاده کنیم.
متاسفانه بیشترین میزان تخلفات ناشی از پرتوگیری اشتباه در مراکز رادیولوژی بخش دولتی اتفاق می‌افتد که ناشی از نبود متخصصان رادیولوژی در مراکز دولتی است.
براساس قانون حفاظت در برابر اشعه که در سال ۱۳۶۸ به تصویب رسیده است، هرگونه استفاده از تجهیزات پرتودهی باید با کسب مجوز اولیه از سازمان انرژی اتمی باشد و کاربرد این تجهیزات نیز باید به افراد متخصص که با نحوه به کارگیری آن از نظر فنی و مباحث ایمنی آشنایی کامل دارند، سپرده شود؛ اما متاسفانه در بسیاری از مراکز درمانی بخش دولتی فردی که واجد شرایط باشد، وجود ندارد.
نبود متخصص آموزش‌دیده در مراکز رادیولوژی که عمدتا با بیماران سر و کار دارند، باعث می‌شود پرتودهی به بیمار و یا هر عمل دیگری که با موضوع پرتودهی مرتبط است، در فرآیندی منطقی و استاندارد انجام نشود.
در صورتی که میزان پرتودهی از حد استاندارد افزایش یابد، عوارض و پیامدهای ناشی از آن نیز افزایش خواهد یافت که در نتیجه سبب بروز مشکلاتی مانند خستگی، اختلالات پوستی و سرطان خواهد شد.
● لزوم توجه به عمر مفید دستگاه‌ها
به گفته دکتر عبدالرسول صداقت، رئیس انجمن رادیولوژی ایران، نیازهای فراوانی در برنامه‌های آموزشی کشور وجود دارد که بر این اساس با توجه به پیشرفت‌های انجام شده در زمینه دانش و فناوری باید ایجاد تغییرات جدی در برنامه‌های آموزشی را مورد توجه قرار داد.
در زمینه آموزش مردم در ارتباط با اشعه‌های پیرامون آنها نیز باید با همکاری رسانه‌ها برنامه‌هایی را اجرا کرد تا مردم نسبت به خطرات اشعه‌ها آگاه شوند.
امروزه مردم حتی با شنیدن نام اشعه ایکس نیز دچار اضطراب و نگرانی می‌شوند و این در حالی است که از بسیاری از خطرات دیگری که در نتیجه قرار گرفتن در معرض تابش اشعه‌هایی در اطراف آنها ایجاد می‌شود، واهمه‌ای ندارند.
امروزه تقریبا همه اطلاعات لازم درباره این اشعه یعنی اشعه ایکس را در اختیار داریم و بتدریج باید کلمه ایکس را از روی آن برداشته و روی اشعه‌های ناشناسی بگذاریم که در اطراف ما وجود دارند و هیچ شناختی از آنها نداریم.
وی در ادامه افزود: متاسفانه بیشتر بخش‌های رادیولوژی در بیمارستان و درمانگاه‌های دولتی فاقد مسوول فنی هستند که این موضوع می‌تواند خطراتی را برای بیماران، همراهان آنها و کارمندان بخش‌های رادیولوژی به همراه داشته باشد.
همچنین گسترش فناوری در سال‌های اخیر سبب شده است متخصصانی از دیگر رشته‌ها مانند قلب و عروق، گوارش و ارتوپدی نیز به کار با اشعه روی آورند، در حالی که کار با این نوع دستگاه‌ها مستلزم ارائه آموزش‌های علمی و آگاهی از مباحث ایمنی است.
علاوه بر این، متخصصانی که بیمار را برای انجام رادیوگرافی با اشعه ایکس به مراکز درمانی می‌فرستند، باید بتوانند تشخیص دهند که رادیوگرافی، سونوگرافی و یا آنژیوگرافی تا چه حدی برای بیمار ضروری است.
یکی از مشکلات مهم ناشی از انجام رادیوگرافی از سوی افراد غیرمتخصص، پرتوگیری غیرضروری و بیش از حد استاندارد است که می‌تواند بیمار را در معرض خطر قرار دهد. در رادیولوژی تشخیصی هدف این است که با تصویربرداری به نتیجه‌ای برسیم که ارزش آن برای حفظ سلامت بیمار به مراتب بیشتر از خطر پرتودهی باشد
بنابراین ، باید تمامی عوامل موثر مورد توجه قرار گیرد؛ اما متاسفانه در بیشتر مراکز دولتی عوارض ایجاد شده در نتیجه تصویربرداری بیش از نتیجه درمانی تا تشخیص بیماری است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: فرسودگی دستگاه‌های رادیولوژی در بیمارستان‌های دولتی نیز از جمله موارد مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. در بسیاری از این بیمارستان‌ها در بخش رادیولوژی دستگاه‌هایی با قدمت ۴۰ سال وجود دارد که می‌تواند خطراتی مانند نشت اشعه، کیفیت نامناسب تشخیص و ضرورت تکرار تصویربرداری برای بیمار را به همراه داشته باشد.
متوسط عمر این دستگاه‌ها حدود ۲۰ سال است که البته گاهی از این دستگاه‌ها ۲ برابر بیشتر از عمر مفید پیش‌بینی شده برای آنها استفاده می‌شود.
این در حالی است که دستگاه‌های انجام تصویربرداری به قدری حساس هستند که باید دائم تحت نظارت و کنترل باشند.
● در محاصره امواج‌
اگرچه اشعه ایکس و قرار گرفتن در معرض آن می‌تواند خطرناک باشد، اما آزمایش‌های تصویربرداری با این اشعه بیشتر به گونه‌ای انجام می‌شوند که نتایج مورد نیاز با حداقل مقدار اشعه فراهم خواهد شد. تصمیم‌گیری برای انجام تصویربرداری با اشعه ایکس براساس نتایج انجام آزمایش و بررسی خطرات بالقوه ناشی از این پرتوها انجام می‌شود.
در آزمایش‌های رادیولوژی تشخیصی که از اشعه ایکس استفاده می‌شود، میزان خطر براساس نوع آزمون در نظر گرفته شده متفاوت خواهد بود. در بسیاری از آزمون‌های پیشرفته مانند آنژیوگرافی برای باز کردن انسداد و گرفتگی عروق خونی و یا به جریان انداختن غیرمستقیم خون در عروق بدن از تشعشع بسیار زیادی استفاده می‌شود.
اما نتیجه مهم انجام چنین آزمون‌هایی نجات زندگی بیمار است. بنابراین پیامدهای ناشی از قرارگیری در معرض تابش اشعه در درجه دوم اهمیت قرار می‌گیرد. در موارد بسیار نادر در نتیجه انجام این آزمون‌ها بیمار با مشکلات پوستی مواجه می‌شود که بستگی به شرایط و سیستم بدنی فرد بیمار دارد.
بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد آگاهی بیمار درباره وقوع خطرات احتمالی می‌تواند نقش مهمی در آماده کردن بیمار برای مواجه شدن با چنین خطراتی داشته باشد.
به گفته دکتر هاشم رفیعی‌تبار، استاد پژوهشگاه دانش‌های بنیادی و مدیر گروه فیزیک و مهندسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی حفاظت در برابر اشعه‌ها یکی از مسائل بسیار مهمی است که در سطح بین‌المللی مطرح شده است.
ما انسان‌ها هر روز در حمامی از اشعه‌ها از اشعه مایکروویو تا اشعه‌هایی که در انتهای طیف تابش امواج الکترومغناطیسی قرار دارند، غوطه‌ور می‌شویم.
بسیاری از این اشعه‌هایی که در اطراف ما انسان‌ها وجود دارند، دارای فرکانس‌های بالایی هستند و این در حالی است که بدون آشنایی با عوارض و پیامدهای نامطلوب ناشی از تابش آنها مجوز ورودشان به منزل و محل کار خود را صادر کرده‌ایم.
هر فردی به طور متوسط در سال یک یا ۲ بار با اشعه ‌های پزشکی سر و کار دارد و بنابراین می‌توان گفت در مجموع علاوه بر مخاطراتی که اشعه‌ های یون ‌ساز پزشکی‌ می‌توانند به همراه داشته باشند در معرض اشعه‌ های غیر یون‌‌سازی هستیم که از تلفن همراه و مایکروویو تابش می‌شوند که علاوه بر مزایایی که دارند، می‌توانند اثرات بسیار مخرب جانبی نیز داشته باشند.
با توجه به این‌که امروزه دانش انسان در ارتباط با حفاظت در برابر اشعه‌ها در مقایسه با گذشته افزایش یافته، لازم است این موضوع بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد که با استفاده از رشته‌هایی نوین مانند نانوتکنولوژی می‌توانیم تعامل اشعه‌ها با بافت‌های زیستی را نیز بررسی کنیم. تعامل این اشعه‌ها با بافت‌های زیستی تعامل پیچیده‌ای است که نیازمند انجام پژوهش‌های وسیع و گسترده در این زمینه است.
● نخستین دستگاه تصویربرداری در ایران‌
پروفسور حسابی، پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران در سال ۱۳۰۹، نخستین دستگاه پرتو ایکس را با هدف آشنایی دانشجویان خود با پدیده‌های نوین در ابعاد بسیار کوچک طراحی کرد. پس از یک سال مطالعه و پژوهش در این زمینه با راهنمایی اساتید دانشگاه پلی‌تکنیک و سوربن فرانسه دکتر حسابی موفق به ساخت این دستگاه در آزمایشگاه دانشسرای عالی شد.
پس از این، دکتر تصمیم به ساخت یک دستگاه رادیولوژی بیمارستانی را در ابعاد غیرآزمایشگاهی گرفتند و به همین علت برادرشان را برای گذراندن یک دوره تخصصی تصویربرداری یک ساله به دانشگاه پاریس فرستادند.
پس از اتخاذ چنین تصمیمی زیرزمین بیمارستان گوهرشاد، با مساحت تقریبی ۲۰۰ متر مربع برای انجام پروژه ساخت اولین دستگاه رادیولوژی بیمارستانی در نظر گرفته شد و در نتیجه تلاش‌های بی‌وقفه این محقق بزرگ، نخستین دستگاه تصویربرداری در ایران ساخته شد.




20 thoughts on “مضرات اشعه ایکس

  1. اکبر

    با سلام لطفا از مضرات و تاثیرات اشعه دستگاههای ایکس ری روی بدن انسان و راههای مقابله با ان مطلب بزارید . اگر ایمیل کنید برام ممنون میشم

    پاسخ
  2. تن

    مزایای اشعه X ——————————————————————————– تصویربرداری اشعه X – یکی از شایع ترین روش های مورد استفاده در زمینه پزشکی برای تشخیص های مربوط به استخوان ها و مفاصل است. همچنین یکی از روش های کم هزینه است. همیشه ترس و از اثرات مضر اشعه ایکس با توجه به قرار گرفتن در معرض اشعه وجود دارد. با این حال ، تجربه ثابت کرده است که سود حاصل از اشعه ایکس به مراتب بیش از خطرات مرتبط با آن است. به یاد داشته باشید بزرگترین عامل برای انجام کارهایی که مسیر درستی دارند، اتخاذ اقدامات احتیاطی لازم است. ——————————————————————————– پرتوهای ایکس را نخستین بار، «ویلهلم کنراد رنتیگن»، استاد فیزیک دانشگاه ورتسبورگ آلمان در سال ۱۸۹۵ میلادی کشف کرد. این کشف بسیار شگفت انگیز بود. جالب است که رنتیگن بر روی پرتوهای کاتدی کار می کرد و به طور اتفاقی متوجه شد که وقتی این پرتوها که همان الکترون های سریع هستند به مواد سخت و فلزات سنگین برخورد می کنند، پرتوهای ناشناخته یی تولید می شود. او این پرتوها را پرتو ایکس به معنی مجهول نامید. پرتوهای ایکس قدرت نفوذ و عبور بسیار زیادی دارند. به آسانی از کاغذ، مقوا، چوب، گوشت و حتی فلزهای سبک مانند آلومینیوم می گذرند، لیکن فلزهای سنگین مانند سرب مانع عبور آنها می شود. اشعه ایکس از استخوان های بدن که از مواد سنگین تشکیل شده اند عبور نمی کند، در صورتی که از گوشت بدن به آسانی می گذرند. همین خاصیت سبب شده که آن را برای عکسبرداری از استخوان های بدن به کار برند و محل شکستگی استخوان ها را مشخص کنند. تصویربرداری اشعه X – یکی از شایع ترین روش های مورد استفاده در زمینه پزشکی برای تشخیص های مربوط به استخوان ها و مفاصل است. همچنین یکی از روش های کم هزینه است برای عکسبرداری از روده و معده هم از پرتوهای ایکس استفاده می شود، لیکن برای این کار ابتدا به شخص مایعاتی مانند سولفات باریوم می خورانند تا پوشش کدری اطراف روده و معده را بپوشاند و سپس رادیوگرافی صورت می دهند . کشف پرتوهای ایکس به وسیله «رنتیگن» سرآغاز فعالیت های دانشمندانی مانند «تامسون»، «بور»، «رادرفورد»، «ماری کوری»، «پی یر کوری»، «بارکلا» و بسیاری دیگر شد، به طوری که نه فقط چگونگی تولید، تابش و اثرهای پرتو ایکس و گاما و نور شناخته شد، بلکه خود اشعه ایکس نیز یکی از ابزارهای شناخت درون ماده شد و انسان را با جهان بی نهایت کوچک ها آشنا کرد و انرژی عظیم اتمی را در اختیار بشر قرار داد. پرتوهای ایکس در پزشکی و بهداشت برای پیشگیری، تشخیص و درمان به کار می رود، به طوری که در فناوری های مربوطه یکی از ابزارهای اساسی است.. سهولت پس از تشخیص اشعه X – ساده ترین وآسانترین روش موجود برای تشخیص مسائل مربوط به استخوان و مفصل است. اشعه X – نه تنها برای استخوان ها بلکه برای دندانها نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این اشعه به کارکنان پزشکی کمک می کند تابه سرعت و به درستی شکستگی در استخوان ها ، بیماری های لثه ، عفونت در استخوان ها و مفاصل ، آبسه یا کیست دندان ، اختلالات رشد ، و انواع خاصی از تومورهاراتشخیص دهند. دسترسی آسان تجهیزات X – ray نسبتا ارزان است و معمولا در دسترس هستند، در اکثر اتاق های اورژانس ، مراقبت ویژه ، بیمارستان ها،مراکزرادیولوژی و غیره هم برای بیماران و هم برای پزشکان موجود است .این تجهیزات به عنوان واحد های قابل حمل در بیمارستان ها ، اتاق عمل و واحدهای مراقبت های ویژه و یا بخش های اورژانس است. تشخیص سریع تصویر برداری اشعه X یک فرآیند سریع و ساده می باشد و در طول درمان های اضطراری بسیار مفید است. این شیوه ی تصویربرداری پزشک را قادر می سازد تا به سرعت وبه راحتی به دنبال تشخیص بیمار ی در داخل بدن باشد و این کار در کمترین شیوه تهاجمی صورت می گیرد. کم هزینه اشعهX – روش کم هزینه تشخیصی در مقایسه با روش های دیگر تصویربرداری مانند MRI و یا CT اسکن است. هرچند اطلاعات محدودتری نسبت به دو روش ذکرشده به ما میدهد. اگرچه، با فراهم کردن جزئیات کافی و اطلاعات لازم برای تشخیص فوری بیماری ها ، در اکثر موارد برای درمان صحیح ، نسبت به روش های دیگر محبوب تر و مفیدتر است. قرار گرفتن در معرض تابش موقت دوزموثر تابش اشعه ایکس به بخشی از بدن که باید تصویربرداری شود، بستگی دارد. و هر دوز تابش پس از مدت زمان تابش اشعه در بدن باقی نمی ماند . به عنوان مثال ، دوز اشعه ایکس برای ستون فقرات ۱.۵msv ، که برابر است با مقدار تابش پس زمینه یک شخص وقتی که به مدت ۶ ماه در معرض تابش است. با این حال ، زنان باردار باید پزشکان خود را قبل از اینکه در معرض اشعه ایکس قرار می گیرند،مطلع کنند. بدون عوارض جانبی هر گونه عوارض جانبی در محدوده تشخیصی برای اشعه Xدیده نشده است. پیشرفت های تکنولوژی منجر به توسعه تجهیزات اشعه ایکس می شود.با فناوری های جدید اطمینان از فیلتراسیون و تکنیک های کنترل دوز به منظور کاهش تابش فراهم شده است. این امر تضمینی است برای آن قسمت ازبدن که در حال تصویربرداری می باشد. اگر چه بعضی از یافته ها ی محققان نشان می دهد که دوزهای کم اشعه نیزمنجر به خطر ابتلا به سرطان می شود ولی این باور در مقایسه با زمانی است که منافع حاصل از اشعه ایکس برای تشخیص و درمان صحیح بیشتر است. بنابراین ، بهترین راه برای استفاده از این تکنولوژی استفاده عاقلانه و با احتیاط ازآن است ، بنابراین می توان گفت تصویربرداری اشعه X یک ابزار مفید وکارآمد است.

    پاسخ
  3. ناشناس

    با سلام و خسته نباشید تا چه مدت اثر اشعه ایکس در بدن باقی می ماند ( منظور اشعه های دریافتی آیا تخلیه می شوند و طی چه مدتی )

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

})