اخبار و مقالات

غلظت خون

جام جم آنلاین : دكتر علي ، فوق‌تخصص خون و سرطان بالغين و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي ايران، در گفتگو با «جام‌جم» در اين باره مي‌گويد: نمي‌توان غلظت خون را از طريق چشم غيرمسلح مورد ارزيابي قرار داد. هرگاه ميزان هموگلوبين خون (درصد گلبول قرمز خون)‌ از حد معمول بالاتر برود، غلظت خون رخ مي‌دهد كه حد طبيعي آن در مردان 45 درصد و در زنان پايين‌تر از اين مقدار است كه اگر اين غلظت در مردان بالاتر از 60 درصد و در زنان بالاتر از 55 درصد شود، بايد مورد بررسي قرار بگيرد.

به گفته دكتر باسي، غلظت خون مي‌تواند علل مختلفي همچون استرس را به دنبال داشته باشد، بخصوص در افراد جوان كه به دليل كار و فعاليت زيادشان، حجم پلاسماي خون آنها بتدريج كم شده و نسبت گلبول‌هاي قرمز به پلاسماي خون بالاتر رفته و غلظت خون نسبي ايجاد مي‌شود كه با كاهش استرس و مصرف بيشتر مايعات، مي‌توان از اين غلظت كاست.

او مي‌افزايد: در غلظت خون ثانويه كه بيشتر در افراد مبتلا به بيماري‌هاي ريوي و قلبي سيانوتيك (وقتي خون از سمت راست و از سيستم وريدي وارد سيستم شرياني ‌شود)‌ روي مي‌دهد، انگشتان دست، لب و زبان بيمار كبود است و به دليل اكسيژن‌رساني كم به خون، هورموني با نام اريتروپويتين (Erythropoetin) از كليه ترشح مي‌شود كه اين هورمون درواقع فاكتور رشد گلبول قرمز محسوب مي‌شود و مغز استخوان را براي ساخت بيشتر گلبول قرمز تحريك مي‌كند كه بتواند در واقع كمبود اكسيژن‌رساني به بافت و بدن را با افزايش گلبول قرمز جبران كند.

اين فوق‌تخصص بيماري‌هاي خون، يكي ديگر از علل مهم غلظت خون را سيگار عنوان كرده و يادآور مي‌شود: با مصرف سيگار، اكسيژن‌رساني به خون كم شده و غلظت خون ثانويه ايجاد مي‌شود.

ولي گاهي برخي از افراد به صورت ارثي، هموگلوبين خونشان براحتي اكسيژن را تحويل بافت‌ها نمي‌دهد كه در واقع به آن هموگلوبين غيرطبيعي گفته مي‌شود كه جزء علل نادر غلظت خون محسوب مي‌شود.

دكتر باسي، بيماري‌هاي كليوي و كبدي (كيست‌هاي متعدد كليه، سنگ كليه و انسداد در سيستم ادراري)‌ را از ديگر علل ثانويه غلظت خون بيان كرده و مي‌افزايد: تومورهاي بدخيم كليوي و كبدي در بزرگسالان، تومورهاي مخچه‌اي در كودكان و فيبروم‌هاي رحمي در زنان، مي‌توانند در ترشح هورمون اريتروپويتين نقش داشته و غلظت خون را سبب شوند. به گفته اين عضو هيات علمي دانشگاه بيماري غلظت خون اوليه بر اثر بيماري مغز استخوان است كه در واقع اين سلول‌هاي توليدكننده گلبو‌ل‌هاي قرمز در مغز استخوان تكثير مي‌شود كه معمولا اين افراد گلبول سفيد و پلاكت خونشان نيز بطور همزمان بالا رفته و در سونوگرافي، طحال و كبدشان بزرگ ديده مي‌شود.

طبق بررسي‌هاي انجام گرفته همان طور كه آلودگي هوا باعث ايجاد غلظت خون مي‌شود يكي ديگر از علل غلظت خون در افراد را «ارتفاعات» باعث مي‌شوند، چرا كه در اين مناطق ميزان درصد اكسيژن هوا كاهش يافته و افراد مستعد غلظت خون مي‌شوند.

درمان

دكتر باسي، پرهيز از سيگار و محيط آلوده، مصرف مايعات زياد (مصرف حداقل روزي 8 ليوان مايعات)‌ را از درمان‌هاي غلظت خون ذكر كرده و خاطرنشان مي‌‌كند: گاهي غلظت خون بر اثر بيماري اوليه (غلظت خون اوليه)‌ مغز استخوان است كه در اين شرايط بيمار بايد هر از چندگاه طبق نظر پزشك«فصد خون» (گرفتن خون از بيمار)‌ شود تا حدي كه اين غلظت در آقايان به زير 45 درصد و در خانم‌ها به 42درصد برسد.

اين فوق‌تخصص خون با اشاره به اين كه در فصد خون، خون گرفته شده از بيمار بلااستفاده است عنوان مي‌كند: هيچ‌گاه سياهي و تيره بودن خون دليل بر غلظت آن نيست، و طي انجام آزمايشات مي‌توان به اين نتيجه رسيد، چون خوني كه از فرد گرفته مي‌شود از وريد است و خون وريدي به دليل كمبود اكسيژن اغلب تيره است.

غلظت خون و عوارض آن

فردي كه دچار غلظت خون شده است ريسك سكته مغزي و قلبي در وي بالا مي‌رود و در اغلب اوقات داراي فشارخون بالايي است و گاهي ممكن است از طريق بيني دچار خونريزي شود.

اين پزشك متخصص سردردهاي غيرطبيعي، تاري ديد، ناراحتي‌هاي معدوي و خارش‌هاي پوستي بخصوص خارش پس از استحمام را از عوارض اين بيماري عنوان مي‌كند كه فرد با مراجعه به پزشك و انجام آزمايشCBC مي‌تواند از ميزان غلظت خون خود اطلاع پيدا كند.

چند توصيه

پزشكان بر اين اعتقادند كه با نوشيدن آب، غلظت خون در حد متعادل باقي مي‌ماند و مشكلاتي چون لخته شدن خون به جهت غلظت خون كه عاملي در بروز سكته قلبي است بروز نمي‌كند.

به طوركلي ميوه‌ها و سبزي‌ها به علت دارا بودن ويتامينC و فيبرهاي محلول و نامحلول، يك عمل حفاظتي در قبال افزايش غلظت خون و كاهش ميزان فيبرينوژن (پروتئيني كه تبديل به لخته خون مي‌شود)‌ و افزايش فشارخون دارند كه از مهم‌ترين آنها جهت رفع غلظت خون مي‌توان به آلبالو، ليموترش و موز جهت صاف كردن خون اشاره كرد