اخبار و مقالات

دانستنيهاي عمومي ام آر آي

* مقدمه
دانش تصويربرداري در پزشكي همانند بسياري از شاخه‌هاي علوم تجربي با سرعتي غيرقابل تصور راه پيشرفت و تكامل را در دهه‌هاي اخير پيموده و با بهره‌گيري از دانش متخصصين رشته‌هاي مختلف علوم از جمله پزشكي، فيزيك و مهندسي پزشكي به موفقيت‌هاي چشمگيري دست يافته است.
پس از كشف اشعه ايكس به سال 1895 ميلادي توسط دكتر ويليام كنراد رونتگن عليرغم ابداع ابزارها و روش‌هاي تصويربرداري پيشرفته از جمله راديوگرافي‌هاي ساده، سونوگرافي، سي‌تي‌اسكن، پزشكي هسته‌اي و ...، مي‌توان به M. R. I به عنوان انقلابي ديگر در دانش تصويربرداري پزشكي اشاره نمود.
توانايي اين روش در نمايش بسياري از اعضاء و بافت‌هاي بدن، جاذبه‌هاي استفاده از آن را در تشخيص بسياري از بيماري‌ها به اوج خود رسانيده و دنياي ديدي را فراروي متخصصين رشته‌هاي مختلف پزشكي گشوده است. با اين وجود بايد خاطرنشان ساخت كه جايگاه خاص انواع روش‌هاي تصويربرداري در بسياري از موارد محفوظ مانده و شايد يادآوري اين نكته ضروري باشد كه هميشه گران‌ترين روش تصويربرداري مناسب‌ترين و ... دقيق‌ترين روش براي ارزيابي همه انواع بيماري‌ها نيستف بلكه عوامل متعددي در انتخاب نوع تصويربرداري در هر بيمار مؤثرند. همانند تمامي آزمون‌هاي تشخيصي نقش بيماران و آمادگي آنان پيش از انجام M. R. I نيز واجد اهميتي خاص و غيرقابل انكار است. بي‌ترديد پزشكان با در نظر گرفتن تمامي اين جوانب مبادرت به انتخاب روش تصويربرداري مناسب مي‌نمايند.

نوشتار حاضر بخش دوم از مجموعه سه جلدي تصويربرداري در پزشكي است (بخش اول تحت عنوان سونوگرافي، قبلاً انتشار يافته است) كه به آشنايي بيماران گرامي با مفاهيم اوليه و آمادگي‌هاي مورد نياز بيماران پيش از انجام انواع تصويربرداري‌ها در روش M. R. I اختصاص دارد.

* پيشينه M. R. I
در سال 1942 نخستين‌بار دو دانشمند به نام‌هاي ادوارد پورسل و فليكس بلاچ موفق به تعريف پديده رزونانس مغناطيسي هسته‌اي (MMR) شدند و به جهت اين كشف جايزه نوبل فيزيك به آنان اهداء شد. در سال 1971 بود كه آقاي لوتر بور به كار برد NMR در تصويربرداري اشاره نمود و دكتر داماديان (پزشك آمريكايي تركيه‌اي الاصل) در همان سال به استفاده از اين روش در شناخت سرطان‌ها دست يافت. از ديگر پيشگامان اين موضوع مي‌توان به دكتر مانسفيلد اشاره نمود. اصطلاح NMR كه دربردارنده مفهوم هسته‌اي بود باعث ترس و وحشت بيماران مي‌گرديد، به همين خاطر بعدها عبارت تصويربرداري با روش رزونانس مغناطيسي (M. R. I) جايگزين NMR گرديد.
به تدريج دستگاه‌هاي M. R. I پيشرفته‌تر شده و از قدرت بالاتري برخوردار گرديدند و اين سير تكامل كماكان ادامه دارد.

* اصول M. R. I
بدن انسان از مقدار زيادي آب تشكيل شده است. هر مولكول آب متشكل از يك اتم اكسيژن و دو اتم هيدروژن است و هر اتم هيدروژن در هسته خود واجد يك پروتون مي‌باشد. هر پروتون به صورت يك ذره كروي حول محول خود در حال گردش است و به لحاظ اين گردش، ميداني مغناطيسي در اطراف آن ايجاد مي‌شود. دانشمندان اين نوع گردش را همانند چرخش كره زمين به دور محور خود در نظر مي‌گيرند. پس شباهت يك پروتون به كره زمين بسيار زياد است. يعني براي هر پروتون دو قطب شمال (N) و جنوب (S) فرض مي‌شود.

دستگاه M. R. I كه واجد آهن‌ربايي تحت عنوان مگنت مي‌باشد قادر است تا بخشي از پروتون‌هاي موجود در اتم هيدروژن بدن انسان را كه هريك مانند آهن‌ربايي كوچك عمل مي‌كنند تحت تأثير قرار داده، سپس آنها را شمارش نموده (كميّت) و مكان و موقعيت آنها (كيفيت) را در بافت‌هاي مختلف (عضله، چربي، مغز ... ) نشان دهد.

گرچه عامل ايجاد تصوير، بررسي تعداد و موقعيت‌ اتم‌هاي هيدروژن است، ليكن تصوير حاصله در بافت‌هاي مختلف متفاوت بوده و حتي در مايعات مختلف از قبيل خون، ادرار، مايع مغزي نخاعي، كره چشم و مايعاتي كه در تورم‌هاي مختلف بافتي وجود دارند با هم تفاوت دارد. هنگامي كه بيمار روي تخت دستگاه M. R. I قرار گرفته و به داخل كانال عكس‌برداري (مگنت) هدايت مي‌گردد، محور اكثريت پروتون‌هاي بدن بر حسب نيروي ميدان مغناطيسي مگنت دستگاه تغيير جهت داده و در راستايي خاص ثابت مي‌شوند كه در واقع نقطه صفر (Zero pint) محسوب مي‌شود.

در مرحله بعد امواج راديويي با طول موج كوتاه (مانند امواج راديويي F. M) به پروتون‌هاي تحريك شده مي‌تابند و سبب وضعيت جديدي در آنها مي‌شوند. پس از خاموش كردن بخش مولد امواج راديوييف انرژي پس داده شده سنجش مي‌شود و به اين ترتيب دستگاه «آواز كُر پروتون‌هاي بدن» را شنيده و آن را به تصوير مورد نظر از بافت‌هاي بدن حاصل مي‌آيد.

*بيمار گرامي:
روش M. R. I داراي حساسيت عالي است اما از درجه اختصاصيت بالايي برخوردار نيست. اين بدان معناست كه M. R. I مي‌تواند بافت مبتلا به بيماري را بشناسد اما قادر به افتراق بسياري از بيماري‌ها از يكديگر نيست لذا در اين مرحله است كه علاوه بر نوع و كيفيت دستگاه مورد استفاده، نقش يك متخصص راديولوژي خبره، كاردان و با تجربه مشخص مي‌شود. وجود يك راديولوژيست مسلط به M. R. I مي‌تواند نقص عدم اختصاصي بودن تصاوير M. R. I را به حداقل برساند. بديهي است وجود تكنولوژيست متبحر و آشنا به M. R. I نيز عامل مهم ديگري در تهيه تصاوير دقيق و با ارزش خواهد بود.

* M. R. I از بُعد اقتصاد پزشكي
هزينه انجام M. R. I گران به نظر مي‌رسد اما بايد يادآوري نمود كه در اكثر كشورها اين هزينه حداقل 10 برابر تعرفه انجام M. R. I در كشور ماست. علت اين موضوع آن است كه دستگاه M. R. I فوق‌العاده پيچيده و گران قيمت بوده، بعلاوه هزينه نگهداري بالايي دارد و اين در حالي است كه نصب و استفاده از دستگاه به ساختمان مناسب و نيروي انساني متخصص در سطوح مختلف نياز دارد كه جمعاً هزينه بالايي را در برداند.

اما آنچه از بعد اقتصاد درمان اهميت دارد اين است كه M. R. I در صورتي كه در موارد و زمان‌هاي مناسب انجام شود سبب حذف بسياري از هزينه‌هاي طبي شده و به سرعت پزشك را به تشخيص رسانده واز صرف وقت و بسياري از هزينه‌هاي اضافي جلوگيري مي‌نمايد. به علاوه به جهت ايمن بودن، احتمال خطرات ناشي از روش‌هاي تهاجمي قديمي‌تر مانند تزريق ماده حاجب به درون نخاع و مغز را كه قبل از ابداع M. R. I به دفعات مورد استفاده قرار مي‌گرفت از ميان برمي‌دارد؛ به عنوان مثال جهت تشخيص ضايعه ديسك مهره‌هاي كمري اگر بخواهيم با تزريق ماده حاجب به درون كانال نخاع و انجام تصويربرداري با اشعه ايكس (ميلوگرافي) به تشخيص برسيم بايد بيمار را براي حداقل 24 ساعت در بيمارستان بستري نموده و با وارد نمودن سوزن‌هاي مخصوص ماده حاجب را به درون مايع مغزي - نخاعي تزريق كنيم و سپس با استفاده از اشعه X از روي عكس تهيه نماييم. ملاحظه مي‌فرماييد كه اين روش عليرغم دقت كمتر نسبت به M. R. I در زماني كمتر از 15 دقيقه و بدون هرگونه خطري اطلاعات مربوط به ديسك‌هاي بين مهره‌اي كمر را در اختيار پزشك معالج مي‌گذارد. لذا M. R. I دقيق‌تر بوده و از بُعد تحميل هزينه‌هاي بهداشتي براي دولت‌ها ارزان‌تر تمام مي‌شود.

 * امتيازات روش M. R. I
تكنولوژي ساخت مغناطيس در M. R. I در طي 10 سال گذشته تحول زيادي يافته است. اين موضوع سبب شده تا بر كيفيت تصاوير به دست آمده در M. R. I افزوده شود. از مهم‌ترين امتيازات روش M. R. I مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:

سرعت انجام M. R. I در برخي از موارد فوق‌العاده بالاست؛ به عنوان مثال مي‌توان به انجام تصويربرداري به روش M. R. I در ستون فقرات كمري و يا M. R. I مغز در زماني كمتر از 15 دقيقه اشاره نمود.

روش M. R. I فاقط اشعه X و ساير تشعشعات خطرزا بوده، لذا انجام آن كاملاً بي‌خطر است و استفاده از آن حتي در حاملگي بلامانع مي‌باشد. بعلاوه، تاكنون اثرات سوئي براي آن شناخته نشده است.

با استفاده از M. R. A (آنژيوگرافي با استفاده از M. R. I) مي‌توان بدون استفاده از كاتتر (لوله‌هاي مخصوص) به داخل عروق و حتي گاهي بدون تزريق كنتراست بهترين تصاوير را از سرخرگ‌ها و سياهرگ‌ها به دست آورد.

M. R. I در تصويربرداري از سيستم صفراوي بدون تزريق داروي حاجب (M. R. C. P) و نيز تصويربرداري از سيستم ادراري و كليوي با و بدون تزريق (EMRU, MRU) كاربرد بسزايي دارد.

بررسي قلب و عروق كرونر نيز امروزه با استفاده از M. R. I با كيفيتي مناسب قابل انجام است.

گادولينيوم داروي مورد استفاده در M. R. I است. كشف اين دارو تحولي عظيم در تصويربرداري M. R. I پديد آورد. از مزاياي اين دارو مي‌توان به حساسيت‌زايي كمتر در مقايسه با ساير موارد حاجب در راديوگرافي معمولي و سي‌تي‌اسكن اشاره نمود.

* بيمار گرامي
عليرغم اينكه داروي گادولينيوم از حساسيت‌زايي بسيار پاييني برخوردار است، با اين وجود سابقه هرگونه حساسيت دارويي قبلي را به متخصص راديولوژي يا كارشناس مربوطه اطلاع دهيد.

تركيبات گادولينيوم داروهاي گراني هستند و علت آن كمياب بودن اين عنصر در طبيعت M. R. I در اندام‌ها، مفاصل و به طور كلي در رشته ارتوپدي نيز داراي قدرت نمايش بالايي است. به بيان ديگر، M. R. I در تصويربرداري از رباط‌ها، زردپي‌ها، عضلات و مغز استخوان منحصر به فرد و بي‌نظير است.

*خطرات M. R. I
M. R. I پديده‌اي است كه انرژي كمي به بدن وارد مي‌سازد، به‌طوري‌كه فاقد فركانس مخرب و بدون ضرر مي‌باشد ولي به جهت وجود مگنت (آهنربا) قوي انجام M. R. I در بيماران واجد دستگاه‌ها و يا مشكلات زير بايد با احتياط و دقّت صورت پذيرد:

* ضربان‌سازهاي قلبي (پيس ميكر)
* دريچه‌هاي مصنوعي قلب (نامعلوم يا قديمي و فلزي)
* تراشكاران و افرادي كه ممكن است به جهت سروكار داشتن با فلزات در چشم‌شان پليسه‌هاي فلزي وجود داشته باشد. همچنين رزمندگاني كه از قبل در جمجمه يا داخل چشم‌شان تركش‌هاي جنگي دارند.
* كارت‌هاي اعتباري مغناطيسي
* بيماران با وزن بالا 150- 140 كيلوگرم
* افرادي كه در زمان قرارگيري در مكان‌هاي تنگ و باريك دچار هراس و اضطراب مي‌شوند. اصطلاحاً به اين افراد كلاستروفوب مي‌گويند. براي پيشگيري از ايجاد حملات اضطراب مي‌توانيد از 2 روز قبل از آزمايش شرايطي را ايجاد كنيد تا بتوانيد محل‌هاي تنگ را تحمل كنيد. در بخش‌هاي بعد به اين موضوع خواهيم پرداخت.

* IUD: وسيله‌اي كه جهت پيشگيري از بارداري در رحم زنان سينن باروري قرار داده مي‌شود.
* وسايل كمك‌شنوايي
* تركش‌هاي فلزي زيرپوستي
* كليپس‌هاي جراحي (گيره‌ها)
* نورواستيمولاتورها: اين ابزارها جهت تحريك و كنترل عضلات اندام‌ها در فلج‌هاي عضلاني و بيماران قطع نخاع مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
* پروتزهاي فلزي مفصل ران و زانو
* دريچه مصنوعي قلب
* كاشت حلزون گوش

* بيمار گرامي
بسياري از اين موارد طي مشاوره با متخصص راديولوژي قابل حل است. بنابراين سعي كنيد تمامي اين موارد را به طور كامل مد نظر داشته باشيد و آن را به راديولوژيست مربوطه اطلاع دهيد.

* آمادگي‌هاي عمومي براي انجام M. R. I
كليه سوابق قبلي نظير سي‌تي‌اسكن M. R. I، عكس‌هاي راديولوژي، تصاوير پزشكي هسته‌اي و جواب پاتولوژي را همراه بياوريد.

در صورت داشتن مواردي كه در بخش قبل به آنها اشاره شد، حتماً كارشناس M. R. I را در جريان قرار دهيد.

تمامي سعي ما بر اين است كه تصويربرداري از شما در زمان تعيين شده انجام شود ولي ممكن است عواملي از قبيل قطع موقت برق، اشكالات موقت دستگاه و مراجعه بيماران اورژانسي گاهي زمان M. R. I شما را به تأخير اندازد، لذا خونسردي خود را حفظ نموده و وسايلي مانند مجله، جدول، بافتني و ... را براي مشغول كردن خود به همراه داشته باشيد.

در موارد انجام M. R. I با ماده كنتراست هر نوع سابقه حساسيت غذايي، دارويي، فصلي و ... را به پزشك مربوطه اطلاع دهيد.

انجام M. R. I هيچ دردي ندارد، لذا بي‌حركت و آرام باشيد زيرا حركات اضافي شما موجب خرابي تصاوير خواهد شد. از حركت تخت و صداي دستگاه هراسي به خود راه ندهيد.

كارشناس راديولوژي مواظب شما بوده و تمام حالات شما را به متخصص راديولوژي گزارش مي‌كند. لذا آسوده خاطر و بي‌حركت باشيد. ضمناً راديولوژيست مربوطه در اتاق ديگر از طريق تلويزيون مخصوصي تصاوير شما را تحت نظر دارد.

در صورت درخواست پزشك معالج براي انجام M. R. I با كنتراست، آمپول مخصوص ماده حاجب M. R. I حاوي گادولينيوم در رويتخت به شما تزريق مي‌شود. در صورت بروز هرگونه ناراحتي پس از تزريق ماده حاجب، كارشناس راديولوژي را در جريان بگذاريد.

در برخي موارد از شما خواسته مي‌شود تا براي چند ثانيه كوتاه نفس خود را حبس نماييد.

براي انجام M. R. I يك لباس پارچه‌اي راحت به شما داده مي‌شود. آن را بپوشيد و داخل دستگاه مگنت برويد. در مركز تصويربرداري جام‌جم جهت حفظ و رعايت بهداشت، لباس مورد نظر صرفاً جهت شما تهيه شده است، لذا مي‌توانيد پس از انجام آزمون آن را با خود به منزل ببريد.

 **** چگونه با كلاستروفوبي (ترس از مكان‌هاي تنگ) مقابله كنيم؟
عده كمي از افراد در صورت قرارگيري درمكان‌هاي تن مثل كانال دستگاه دچار احساس ترس، اضطراب و طپش قلب مي‌شوند. راه‌هاي مختلفي براي مقابله با اين مشكل وجود دارد كه به جهت اهميت خاصي كه دارد به صورت كامل مورد بحث قرار مي‌گيرد.

* قبل از انجام آزمون اين نوشتار را به طور كامل مطالعه نماييد. يقيناً شناخت كاملي كه از M. R. I و نحوه انجام آن به دست مي‌آوريد در آرامش شما و همكاري بيشترتان در زمان انجام آزمون مؤثر خواهد بود.
* با كارشناس دستگاه M. R. I صحبت كنيد. توضيحات او شما را قانوع مي‌كند كه خطري متوجه شما نيست. بعلاوه او به شما اطمينان خواهد كه شما را تحت نظر دارد و در صورت هر مسئله‌اي مي‌توانيد از داخل كانال با او مكالمه نمائيد.
* استفاده از نور كافي در داخل كانال مي‌تواند شما را آرام نمايد.
* با پنبه يا گوشي‌هاي شنا مي‌توانيد سوراخ خارجي گوش‌تان را بسته و يا حتي با هدفون موزيك گوش كنيد.
* دكمه‌اي در دست شما قرار مي‌گيرد كه در هر لحظه كه نياز بود مي‌توانيد با فشار دادن آن با كارشناس دستگاه تماس برقرار نماييد.
* در برخي مواقع و پس از هماهنگي با كارشناس دستگاه مي‌توانيد به جاي وارد شدن با سر، با پا وارد كانال مگنت شويد. بايد توجه داشته باشيد كه اين روش در برخي از انواع تصويربرداري‌هاي M. R. I امكانپذير نيست.
* ابزارهايي كه جهت بستن چشم‌ها در هنگام خواب در هواپيما مورد استفاده قرار مي‌گيرد نيز مي‌تواند سودمند باشد. مي‌توانيد اين ابزار را از كارشناس مربوطه درخواست نماييد.

* قبل از آغاز تصويربرداري چند نفس عميق كشيده و در حين انجام M. R. I نفس‌هاي آرام و معمولي بكشيد تا مزاحم تصويربرداري نشود.

* پس از مشورت با كارشناس دستگاه در صورت امكان بخواهيد تا با رعايت تمامي نكات لازم يكي از همراهان در كنار تخت شما بنشيند و مواظب‌تان باشد.

* روز قبل از تصويربرداري، يك جعبه مقوايي را به اندازه سرتان تهيه نموده، يك طرف آن را سوراخ كنيد و در حالي كه در منزل دراز كشيده‌ايد لحظاتي آن را روي سرتان قرار داده و فرض كنيد كه داخل مگنت هستيد. شرايط داخل كانال تصويربرداري هم به همين سادگي است.

* با انجام اين مراحل قطعاً شما شجاعت خاصي يافته و به راحتي فضاي داخل دستگاه را تحمل خواهيد نمود.

*بيمار گرامي
پزشكي كه شما را جهت انجام M. R. I به مركز ما معرفي نموده است، حتماً خواهان سلامتي شماست پس سعي كنيد تا با همكاري كامل، تصاويري از شما گرفته شود كه بتواند در تشخيص بيماري شما كمك كننده باشد. تمام سعي ما بر اين است تا تصويري كه از شما مي‌گيريم از بهترين كيفيت برخوردار باشد و از خداوند مي‌خواهيم تا اين تصوير بدون هرگونه ضايعه و پيام‌آور تندرستي براي شما و خانواده‌تان باشد.

* دوست عزيز
در صورتي‌كه تحت هيچ عنوان شرايط داخل دستگاه براي شما قابل تحمل نيست مي‌توانيد تقاضاي آرام‌بخش خوراكي كنيد. توجه داشته باشيد كه تجويز آرام‌بخش تزريقي بدون نظر پزشك معالج تحت هيچ عنوان نبايد صورت پذيرد.

اگر در نهايت شما تحت هيچ شرايطي امكان انجام آزمون را نداشتيد مي‌توان با انجام يك بيهوشي سبك مانند چيزي كه براي كودكان در زمان انجام M. R. I استفاده مي‌شود، تصويربرداري را انجام داد.

* كاربرد M. R. I در تصويربرداري از اعضاء مختلف بدن
امروزه M. R. I در تشخيص بسياري از بيماري‌ها و ضايعات و اعضاء مختلف بدن به كار مي‌رود. در مجموعه حاضر سعي شده است تا به صورت خلاصه به موارد استفاده از M. R. I در هر يك از اعضاء و دستگاه‌هاي بدن و آمادگي‌هاي ضروري پيش از انجام و حين انجام اين آزمون پرداخته شود. توجه به اين نكته ضروري است كه در تمامي موارد زير رعايت نكات و آمادگي‌هاي عمومي كه قبلاً به آنها اشاره شده است ضروري بوده، لذا در بخش‌هاي بعد تنها به آمادگي‌هاي اختصاصي بسنده شده است.

* M. R. I  در سروگردن و ستون فقرات
M. R. I در بررسي مغز و نخاع، چشم، گوش و بسياري از ديگر اعضاء موجود در ناحيه سروگردن به كار مي‌رود. بايد يادآور گرديد كه نخستين بار از اين روش در بررسي مغز و نخاع استفاده شد و M. R. I به ميزان زيادي به ياري متخصصين و جراحان مغز و اعصاب آمد. از اين روش در تشخيص پارگي و جابجايي ديسك‌هاي بين مهره‌هاي ستون فقرات، صدمات و تومورهاي نخاع، تومورهاي مغز، خونريزي‌ها و به خصوص سكته‌هاي مغزي استفاده مي‌شود. در برخي موارد خاص كه تشخيص آن بر عهده پزشك معالج شماست، ممكن است نياز به استفاده از ماده گادولينيوم جهت تصويربرداري در روش M. R. I باشد.

* بيمار گرامي
به عنوان يك اصلي كلي، هرگاه در هر تصويربرداري نياز به تزريق كنتراست بود سعي كنيد حداقل 4 ساعت قبل از انجام آزمون ناشتا باشيد.

متخصصين گوش و حلق و بيني و چشم نيز در موارد زيادي از M. R. I استفاده مي‌كنند. مثلاً در زماني كمتر از 15 دقيقه مي‌توان تومورهاي گوش داخلي را با استفاده از M. R. I شناسايي كرد.

*آمادگي‌هاي پيش از انجام M. R. I سر و گردن
آمادگي‌هاي عمومي
آمادگي‌هاي اختصاصي

* وقتي در داخل دستگاه قرار گرفتيد، كاملاً بي‌حركت باشيد.

* مواد آرايشي پشت پلك‌ها و مژه‌ها را با پنبه خيس يا پاك كننده‌هاي ويژه به طور كامل پاك نماييد. زيرا مواد آرايشي حاوي فلزاتي مانند تركيبات آهن، نيكل و موليبدن هستند كه مي‌تواند سبب خرابي تصاوير چشم‌ها شود. سرمه نيزي به جهت تركيبات فلزي اضافي مي‌تواند ايجاد مزاحمت نمايد.

* قبل از انجام آزمون، لنزهاي تماسي را از چشم خود خارج نماييد.

* در حين آزمايش مغزي حتي‌المقدور از پلك زدن سريع و غيرمعمول بپرهيزيد.

 * M. R. I در قفسه سينه
قفسه سينه شامل دو سيستم حياتي اصلي يعني دستگاه قلب و عروق و دستگاه تنفسي است.

* M. R. I قلب
امروزه M. R. I كاربرد وسيعي در بررسي عملكرد قلب و ميزان خون‌رساني عروق كرونر (رگ‌هاي تغذيه‌كننده قلب) پيدا كرده است. انجام M. R. I قلب، همكاري تنگاتنگي را بين بيمار، متخصص راديولوژي و متخصص قلب و عروق مي‌طلبد.

* آمادگي‌هاي پيش از انجام M. R. I قلب
آمادگي عمومي
آمادگي اختصاصي

* دارويهاي قلبي را كه مصرف مي‌كنيد به همراه داشته باشيد.

* ناشتائي را در صورتيكه نياز به تصويربرداري با تزريق باشد، رعايت نماييد.

* كليه پرونده‌هاي پزشكي اعم از سوابق بستري در بيمارستان، گزارش اكوكارديوگرافي، نوار قلب، آنژيوگرافي، گزارش تست ورزش، اعمال جراحي، پرونده بستري در C. C. U را همراه خود بياوريد.

* در مورد قطع و يا ادامه مصرف داروهاي خود پيش از انجام آزمون با متخصص قلب معالج‌تان مشورت نماييد.

* M. R. I ريه، پستان‌ها و بافت‌هاي نرم قفسه سينه
دقت M. R. I در بررسي بافت ريه هنوز به دقت سي‌تي‌اسكن نرسيده است، هرچند M. R. I در بررسي ناف ريه‌ها كه محل قرارگيري عروق و نايژه‌هاي اصلي است بهترين روش به حساب مي‌آيد. بعلاوه M. R. I براي بررسي جدار قفسه سينه، ميان سينه (مدياستن) و عروق بزرگ اين ناحيه ايده‌ال است.

در بخش جداري قفسه سينه مي‌توان از M. R. I براي بررسي پستان‌ها هم استفاده نمود. البته هنوز هم عليرغم پيشرفت‌هاي مختلف، ماموگرافي در خانم‌هاي بالاي 35 سال حرف اول را مي‌زند. معهذا M. R. I پستان با و بدون تزريق گادولينيوم (با تزريق حتماً لازم است) با حذف تصوير بافت‌هاي چربي در بررسي تومورهاي پستان و تومورهايي كه از ديگر نواحي بدن نشأت گرفته و به پستان سرايت كرده‌اند، بسيار كمك كننده است. در پستان‌هاي واجد پروتزهاي سيليكون M. R. I تصاوير فوق‌العاده دقيقي در اختيار مي‌گذارد.

* آمادگي‌هاي پيش از انجام M. R. I ريه و ساير بافت‌هاي نرم قفسه سينه
آمادگي عمومي
آمادگي اختصاصي

* توصيه ميشود از 48 - 24 ساعت قبل از غذاهاي سنگين و چرب مصرف نشود.

* نتايج ماموگرافي و يا سونوگرافي قبلي از پستان‌ها را همراه بياوريد.

* M. R. I شكم و لگن
M. R. I هنوز در بررسي احشاء شكمي توخالي از قبيل معده و روده‌ها با محدوديت‌هايي مواجه است زيرا هنوز كنتراست مناسبي كه به صورت خوراكي قابل استفاده باشد در دسترس نيست. ولي اطلاعات بافت‌شناسي كه M. R. I از ساير اعضاء داخل شكم در اختيار مي‌گذارد از اطلاعاتي كه در سي‌تي‌اسكن به دست مي‌آيند دقيق‌ترند. به طور كامل در بررسي‌هاي معمول M. R. I در شكم و لگن از تزريق كنتراست استفاده نمي‌شود و اگر در موارد خاص نيز توسط پزشك معالج درخواست شود حتماً با عكس‌هاي بدون تزريق كنتراست همراه خواهد بود. زيرا M. R. I رنگي با تزريق بدون مقايسه با تصاوير بدون تزريق، بخشي از اطلاعات را پوشانده و تفسير تصاوير را مشكل مي‌سازد.

* آمادگي‌هاي پيش از M. R. I در شكم و لگن
آمادگي‌هاي عمومي
آمادگي‌هاي اختصاصي

* ناشتايي كامل از 6 ساعت قبل و عدم مصرف غذاهاي سنگين و چرب از 48 - 24 ساعت قبل توصيه مي‌گردد.

* 24 ساعت پيش از انجام M. R. I شكم مصرف قرص آهن را قطع كنيد، زيرا وجود قرص آهن در معده و روده‌ها سبب افت كيفيت تصاوير مي‌شود.

* در برخي از مراكز در زمان آزمايش خوردن مواد آبكي مانند آب يا مواد روغني مانند روغن زيتون را جهت نمايش روده‌ها به بيمار پيشنهاد مي‌نمايند.

* M. R. I مجاري صفراوي (MRCP)
در اين روش هيچ وسيله‌اي وارد بدن نشده و از هيچ ماده حاجبي به صورت تزريقي استفاده نمي‌شود. با اين روش مي‌توان كيسه صفرا و مجاري صفراوي را به بهترين وجه ممكن مورد بررسي قرار داد. اين روش خصوصاً  در بررسي ضايعات نسجي از جمله تومورها در اعضاء مورد نظر كاربرد دارد.

* آمادگي‌هاي پيش از MRCP
آمادگي عمومي

آمادگي اختصاصي

* نتايج كليه تصويربرداري‌هاي قبلي مانند سونوگرافي، سي‌تي‌اسكن و نيز نتايج آزمايشات عملكرد كبد را به متخصص راديولوژي نشان دهيد.

* طي 24-12 ساعت پيش از انجام تصويربرداري به روش MRCP غذاي چرب مثل كرده، تخم‌مرغ، شيريني و ... نخوريد تا كيسه صفرا منقبض نشده و خالي نشود.

* از 6-4 ساعت قبل از انجام MRCP كاملاً ناشتا بوده و حتي از خوردن مايعات نيز اجتناب نماييد.

* M. R. I در بررسي سيستم ادراري
تصويربرداري از سيستم ادراري به دو صروت بدون تزريق (MRU) يا تصويربرداري ساده و با تزريق گادولينيوم (EMRU) از دستگاه ادراري انجام مي‌شود M.R.I. در سيستم ادراري جهت بررسي عملكرد كليه‌ها، وضعيت گردش خون كليه‌ها و چگونگي ترشح ادرار و همچنين وجود تومورها و انتشار آنها به قسمت‌هاي مجاور از طريق مشاهده كليه‌ها، حالب و مثانه به كار گرفته مي‌شود.

* آمادگي‌هاي پيش از M. R. I سيستم اداري
آمادگي‌هاي عمومي

آمادگي‌هاي اختصاصي

* نتايج آزمايشات خون و ادرار را همراه خود بياوريد.

* تمام تصويربرداري‌هاي قبلي از قبيل عكس ساده و يا عكس‌هاي رنگي كليه و مجاري ادرار، سونوگرافي، سي‌تي‌اسكن، يا اسكن راديوايزوتوپ را همراه داشته باشيد.

* از 6 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشيد.

* بيمار گرامي
براي MRU داروي ادرار آور (مدر) و براي انجام EMRU كنتراست مناسب به شما تزريق خواهد شد. لذا به نكات مربوط به تزريق ماده رنگي كه در قسمت‌هاي قبل آمده است دقت نمائيد.

* M. R. I در ارتوپدي
M. R. I به عنوان وسيله بررسي قدرتمندي در سيستم استخواني- عضلاني به كار مي‌رود. شايد بتوان بيان نمود كه به همان ميزان كه راديولوژي ساده براي بررسي استخوان‌ها لازم است، M. R. I براي بررسي مفاصل و نسوج نرم و همچنين مغز استخوان جايگاه ويژه‌اي دارد. راديوگرافي‌هاي ساده معمولاً شكستي‌ها را به خوبي نشان مي‌دهند اما برخي شكستگي‌ها در راديوگرافي ساده ديده نمي‌شوند ولي به واسطه تورمي كه در اثر شكستگي در مغز استخوان و نسوج نرم ايجاد مي‌شود، توسط M. R. I به خوبي قابل شناسايي و بررسي هستند.

امتيازات بزرگ M. R. I در بررسي سيستم استخواني عبارتند از:
نمايش مستقيم مغز استخوان با كيفيت عالي
كيفيت بالا در نمايش نسوج نرم مجاور از جمله عضلات و تاندون‌ها
عكسبرداري در چند جهت بدون جابجا كردن بيمار

به علاوه تومورها، تغييرات ساختمان‌هاي داخل مفصلي و انتهاي استخوان‌ها در مجاورت مفاصل با دقت بيشتري در M. R. I قابل بررسي هستند. سرخرگ‌ها و سياهرگ‌هاي اندام‌ها را نيز مي‌توان با M. R. A تحت بررسي قرار داد. از مزيت‌هاي ديگر M. R. I در ارتوپدي مي‌توان به اين نكته اشاره نمود كه حتي اعضايي كه در داخل گچ باشند نيز با M. R. I قابل بررسي هستند به شرطي كه داخل حلقه (COIL) قرار گيرند. حلقه يا كويل دستگاهي است كه به دور سر، تنه و اندام‌ها بسته شده و همراه آن بيمار به داخل كانال مي‌رود. درواقع وظيفه كويل ارسال امواج دريايي و گرفتن سيگنال‌ها از اندام مورد نظر و ارسال آن سيگنال‌ها به پردازش‌گرها جهت به تصوير كشدن عضو تحت تصويربرداري است.

* آمادگي‌هاي قبل از انجام M. R. I در اندام‌ها و مفاصل
آمادگي‌هاي عمومي

آمادگي‌هاي اختصاصي

* انجام M. R. I در زمان خونريزي فعال از اندام‌ها مناسب نيست. لذا در صورت خونريزي فعال ابتدا بايد آن را بند آورد و بعد مبادرت به انجام M. R. I نمود.

* اگر اندام باندپيچي شده است و يا از باندهاي كشي بر روي مفصل استفاده شده است بايد گيره فلزي باند را قبل از انجام M. R. I باز كرد.

* قبل از ورود به اتاق M. R. I ادرار خود را تخيه نماييد.

* در صورت داشتن سوند (لوله) ادرار حتماً موضوع را به كارشناس اتاق M. R. I اطلاع دهيد.

* تا زماني كه هرگونه آتل فلزي به اندام‌هاي شما وصل است نبايد وارد اتاق M. R. I شويد.

* راديوگرافي‌هاي ساده را براي تفسير بهتر تصاوير M. R. I در اختيار راديولوژيست قرار دهيد.

* M. R. I در آنژيوگرافي سرخرگ‌ها و سياهرگ‌ها
M. R. I در آنژيوگرافي سرخرگ‌ها تحت عنوان M. R. A و در سياهرگ‌ها به صورت M. R. V شناخته مي‌شود. اين موضوع خصوصاً در بررسي وضعيت انسداد و گرفتگي رگ‌هاي مختلف ناحيه سروگردن مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

* آمادگي‌هاي پيش از انجام M. R. A و M. R. V
آمادگي‌هاي عمومي
آمادگي‌هاي اختصاصي

* نتايج داپلر عروقي و عكس‌هاي قبلي خود را همراه داشته باشيد.

* امكان دارد كه از كنتراست تزريقي نيز استفاده شود. لذا حتماً از 4 ساعت قبل ناشتا بوده، سابقه حساسيت‌هاي دارويي، غذايي و تنفسي را به پزشك اطلاع دهيد.

* بيمار گرامي
امروزه تصاوير M. R. I به سرعت بازسازي مي‌شوند ولي بهتر است متخصصين و كارشناسان در مواقع غيراورژانس 48 - 24 ساعت زمان داشته باشند تا بتوانند با دقت و بدون عجله تصاوير را به بهترين وجه ممكن بازسازي و تفسير نمايند.