کانال تلگرام پارسی طب صفحه اینستاگرام پارسی طب
خانه / دانستنیهای پزشکی / مبارزه با باکتری
مبارزه با باکتری

مبارزه با باکتری

مقدمه : ميکرو ارگانيسم ها يا همان موجودات ذره بيني ، دسته بندي وسيعي دارند که مشتمل بر متازئون هاي حيواني ، پروزوئرها ، بسياري از آلگ ها ، قارچها ، باکتريها و ويروس ها مي باشند ، اين دسته از مواد عامل اصلي بيماريهاي واگيردار مي باشند .

× باکتري : جرم تک ياخته اي است که در شرايط مساعد ( حرارت و رطوبت ) به سرعت رشد مي يابد . باکتريها را در صور مختلف دسته بندي مي کنند :

الف : بر اساس مکانيسم حرکت و يا جداره سلولي و يا بر اساس دسته بندي آقاي گرام ( هاگ زا و غير هاگ زا ) .

ب : تعدادي از باکتري ها بيماري زا هستند و قادرند تا در انسانها و حيوانات يا هر دو ايجاد بيماري نمايند .

× قارچها و کپک ها : پيچيده تر از باکتري ها بوده و نرخ رشد آنها بسيار کندتر مي باشد .

× بار سطحي اکثر باکتري ها ، منفي مي باشد و ابعاد آن 8-2/0 ميکرون مي باشند و از نظر شکلي به صور ميله اي ( باسيل ) ، مارپيچ ( اسپيرال ) و کروي وجود دارند .

× استرپتوکوک داراي قطر 25/1 و استافيلوک 7/0 ميکرومتر مي باشند . باکتري ها اصولاً علاوه برمنابع انرژي و غذائي ،‌ بايستي از نظر عوامل فيزيکي و شيميائي در شرايط مساعد بوده تا رشد نمايند ، در غير اينصورت رشد آنها متوقف و يا حتي نابود مي شوند .

روشهاي مرسوم در مبارزه با باکتريها :

الف : فيزيکي – اشعه دادن ( Cathodic ,Gamma, X-Ray, UV ) الکتريسيته ، امواج صوتي و ماوراء صوتي ، خشک کردن ، انجماد و حرارت ميباشد .

ب : شيميائي – مواد ضد عفوني زير مي باشند :

1- عوامل الکيله کننده 2- عوامل اکسيدکننده 3- اسيدها مثل اسيدنيتريک و کربنيک 4- قليائي ها مثل سود و پتاس 5- املاح و نمک ها ( در اين مورد فلزات سنگين مؤثرتر مي باشند ) ، املاح مس ،‌ روي ، نقره ، طلا و جيوه 6- صابونها ، زداهاي سنتزي ، ترکيبات آمونيوم چهارتائي ، الکلها ، اتر ، فنل ها ، هالوژنها ، رنگها ، روغنها و ….

× هر کدام از روشهاي فوق ، داراي مزايا و معايب خاص ميباشد و بستگي به کاربرد نهائي مخصوص قابل استفاده هستند

توضيح کار : انتخاب مورد نظر براي کاربرد روي الياف و منسوجات ، استفاده از نقره در شکلهاي گوناگون بوده که در زير تشريح مي گردد :

× اثر ضد ميکروبي نقره به واسطه ترکيب يونهاي آن با پروتئين هاي ميکروبي است که يون نقره از مجتمع پروتئين هاي مذکور نيز به آهستگي جدا مي شوند و اين امر پايه دوام فعاليت باکتريواستاتيکي نقره و املاح آن است . املاح نقره در زمره باکتريسيدهاي قوي و مؤثر مي باشند ولي به دليل خاصيت سوزانندگي کمتر مورد استفاده قرار مي گيرند . ( اصطلاح سنگ جهنم براي نيترات نقره )

× کاتادين در واقع نقره متخلخل همراه با طلا بوده که باکتريواستاتيک فوق العاده خوبي مي باشد و براي ضدعفوني کردن آن بکار مي رود . ترکيبات نقره پروتئين شده مانند پروتارگل و آرژيرول در عفونت هاي چشمي و مجاري ادراري بکار برده مي شوند . نيترات نقره با وجود خاصيت سوزانندگي ، براي درمان سوختگيها به عنوان آنتي سپتيک بکار برده مي شود . بر حسب مقدار نقره در جسم ، کيفيت باکتريواستاتيک و يا باکتريسيد بوجود مي آيد .

با توجه به مطالب فوق نقره خود نيز به عنوان دارو بکار برده ميشود و به عبارت ديگر براي انسان ايجاد مشکل و يا آلرژي نمي کند ( بمقدار کم ) و از طرفي پايداري کيفيت ضد باکتري و مقاومت نوري و غيره باعث شده تا بتوان آنرا در پليمرهاي گوناگون و به شکل هاي مختلف از جمله الياف سنتري نظير PP,PAN, PET‌ و غيره بکار برد.

× در رابطه با منسوجات ،‌مواد ضد باکتري را مي توان با روشهاي متفاوت از جمله رمق کشي ، Pad-drycure ، پوششکاري،اسپري وفوم بکار برد ، همچنين درمورد پاره اي از موارد آنها را مستقيماً در روغنهاي نساجي و يا مذاب پليمر و يا محلول پليمر قبل از ريسندگي نخ بکار برد .

× اکثر مواد ضد باکتري براي منسوجات همانهائي هستند که در صنايع غذائي و آرايشي بکار مي روند ولي با غلظت کمتر در مورد منسوجات ، مواد بکاربرده شده بايستي داراي ثبات شستشوئي و ثبات نوري داشته و اثر نامطلوب بر روي پوست و محيط زيست نداشته باشند . لذا بايستي حلاليت درآب نداشته و مقاومت شيميائي آنها درمقابل مواد قليائي و اسيدي و اکسيدکننده ها در حد خوب بوده و از پايداري حرارتي خوبي برخوردار باشند . فرآيند استفاده از اين مواد بايستي اثر نامطلوب بر روي فرآيند توليد الياف و منسوجات نداشته باشد و اثر مهاجرت آنها از درون طيف به سطح آن نيز اهميت زيادي دارد .

× در شرايط ايده آل يک ماده ضد باکتري بکار رفته بايستي قادر باشد تا از مکانيزم هاي متفاوت جهت مقابله با باکتري ها عمل نمايد و طيف وسيعي از آنها را کنترل و نابود نمايد ، در غير اينصورت باکتري با اصلاح سيستم دفاعي خود درمقابل آن مکانيزم ، خود را مقاوم مي سازد .

× ترکيبات بکار رفته جهت ضد باکتري نمودن منسوجات ، به دو دسته کلي مواد آلي و مواد معدني تقسيم ميشوند .

× ترکيبات آلي دراکثر موارد مشکل ساز ميباشند . اين ترکيبات معمولاً ثبات کمي دارند ، مقاومت حرارتي آنها پائين بوده و سمي ميباشند ، در بعضي مواقع در روند توليد اختلال ايجاد نموده و پاره اي از آنها در مجاورت پوست بدن ، ايجاد آلرژي مي نمايند و بهمين دليل ترکيبات معدني ، بيشتر مورد نظر قرار گرفته اند .

× نقره و ترکيبات آن از مناسبترين مواد ضد باکتري معدني مي باشد ، زيرا علاوه بر غيرسمي بودن و اينکه يک فلز معدني طبيعي است قادر به نابودي طيف وسيعي از باکتري ها و قارچها مي باشد . بسياري از ميکروارگانيسم هاي مضر براي بدن توسط اين ماده از بين مي روند و اين توانائي بهنگام ريز بودن ذرات تا حد نانومتر ،‌ بسيار افزايش مي يابد . نقره با اندازه نانو داراي سطح فعال بيشتر و قدرت نفوذ بالاتري بوده و احتمال نابودي مواد ميکروارگانيسم را افزايش مي دهد . درضد عفوني نمودن آب خوراکي از غلظت هاي کم نقره استفاده مي شود و مکانيسم تأثير نقره براي باکتري بطور کامل روشن نيست و تا کنون سه روش ذکر گرديده است :

1- مداخله در جابجائي الکتروني باکتري

2- مداخله و تخريب DNA باکتري

3- فعل و انفعال با جداره ياخته بدون اينکه وارد سلول شود و تشکيل ترکيبات هيستيديل و ممانعت از فرآيند تنفس .

نقره به اندازه نانو به دو صورت کلي موجود است :

الف : بصورت پودر – دراين مورد نانو سيلور بر روي ذرات ديگر نظير Tio2 وجود دارد .

ب : درحالت مايع – در اين موردنانوسيلور بصورت معلق در يک مايع ( آب ، گلايکول و ….) وجود دارد .

لازم به ذکر است که نانوسيلور بر روي اکسيد تيتانيوم ازخاصيت فنواکسيداسيون برخوردار است ، به عبارت ديگر اجسامي که دراي اين ترکيب هستند در اثر تابش نور عملاً فتواکسيداسيون انجام گرفته و علاوه بر ضد باکتري بودن مواد ارگانيک روي آن اکسيد مي شود و به عبارت ديگر فرآيند خود تميز شدن ( Self cleaning‌) انجام ميشود .

شيوه کاربرد نانوسيلور براي الياف و منسوجات :

1- استفاده از پودر نانوسيلور در تهيه ماستربيچ و استفاده آن در فرآيند ذوب ريسي و تهيه الياف ضد باکتري

2- استفاده از مايع نانوسيلور در يک حمام مشابه رمق کشي

3- استفاده از زئوليت هاي خاص

آزمايشات عملي :

1- مقدار 2% P101 ( پودر Tio2‌حاوي 1% نانوسيلور ) با پليمر مخلوط و سپس بصورت ورقه تبديل مي کند . ( تست کشت باکتري نشان ميدهد بيش از 99% مؤثر بوده است . )

2- آزمايش فوق با PP‌ و با غلظت 2/0% انجام شد . تست آنتي باکتريال نشان دهنده تأثير زيادي بر روي ممانعت از رشد باکتري هاي مختلف و همچنين قارچها ميباشد .

3- آزمايش فوق بر روي PET‌ با غلظت 1/0% و 2/0% انجام شد ، نمونه داراي فعاليت ضد باکتري بود .

4- آزمايش بر روي محلول پليمر PAN‌ در دي ام اف انجام شد و سپس پليمر بصورت ورقه خشک مورد آزمايش قرار گرفت . ( غلظت هاي انجام شده 02/0% و 2/0% بود ، در مورد اول کيفيت باکتريواستانيک و در مورد دوم کيفيت باکتريسيدي مشاهده گرديد .

5- از محلول نانوسيلور درآب بر روي الياف پلي استر پاشيده در حمام با حرارت 110 درجه به مدت 20 دقيقه ، سعي شد که ذرات نانوسيلور به درون الياف نفوذ کنند:

الف : مقداري نمونه بصورت فوق نگهداري شد .

ب : مقداري از نمونه تحت تأثير نور XENON‌ قرار گرفت .

ج : مقداري نمونه بصورت معمول رنگ گرديد .

هرسه نمونه فوق تحت آزمايش کشت باکتري قرار گرفتند .

استانداردهاي تست ضد باکتري کالا و ارزيابي قدرت ضد باکتري نمونه :

ASTM F1671, ASTM1670, AATccC 147, AATcc 100, AAIcc 30, Atcc 30, Atcc 6538, SWISS.EMPA NORMS 2003, S10, ASTM F1819

توليد کنندگان عمده منسوجات با خاصيت ضد باکتري :

ACB (منسوجات خانگي و غيره ، ACTIGARD (الياف الفيني)

AMICOR‌ (البسه کارکنان بيمارستانها – رختخواب بيمارستاني ، لباسهاي ورزشي)

BIOFRESH (الياف اکريليک (لباسهاي ورزشي – کفش و غيره))

HELAPSO (انواع پوشاک) MICROSAFE‌ (البسه ورزشي) جوراب ، دستکش و….)

الياف اکريليک با نام تجاري MICRO SPERME ، کمپاني هاي ديگر نظير ULTMFRESH و TIMOSAN و THIMSULATE و غيره .

2 دیدگاه

  1. سلام دستتون درد نکنه ،مطالب مفیدی بود میشه منابعی که از آن استفاده کردید داشته باشم .

  2. واقعا به درد خورد . دستتون مرسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *