کانال تلگرام پارسی طب صفحه اینستاگرام پارسی طب
خانه / دانستنیهای پزشکی / ختنه دختران و آغاز یک زندگی پر درد
ختنه دختران و آغاز يك زندگي پر درد
ختنه دختران و آغاز يك زندگي پر درد

ختنه دختران و آغاز یک زندگی پر درد

در هر ۱۰ ثانیه در نقطه‌ای از دنیا دختری را ختنه می‌کنند. و این برای دختران و زنان ختنه شده آغاز زندگی‌ای است پردرد. عفونت، درد و ناباروری تنها برخی از پیامدهای ختنه زنان‌اند. ششم فوریه روز جهانی مبارزه با ختنه زنان است.

حدود ۱۴۰ میلیون زن در دنیا ختنه شده‌اند. هر سال ۳ میلیون زن به زیر تیغ ختنه‌گران می‌روند. بیش از ۶۰ سال است که مدافعان حقوق بشر علیه ختنه زنان Female Genital Mutilationمبارزه می‌کنند. سودان یکی از کشورهایی است که بالاترین آمار زنان ختنه‌شده را دارد. ششم فوریه (۱۷ بهمن ماه) روز جهانی مبارزه با ختنه زنان است.

کمپین مبارزه با ختنه زنان در سودان

ندی مدثیر عواد زن جوانی است ۲۳ ساله، نازک‌اندام و دلیر. ندی در مسجد ابوسعید، در اتاق کوچک داخل مسجد، منتظر است. به زودی ۱۵ زن وارد اتاق می‌شوند تا به قصه زندگی و دردی که ندی کشیده گوش دهند.

ندی برای آنان از تجربه دردناک کودکی‌اش می‌گوید: “من مدتها پیش، موقعی که دختر کوچکی بودم ختنه شدم. هنوز هم به این خاطر مشکلاتی دارم، بخصوص موقع پریود ماهانه‌ام. خیلی درد دارم. با اینکه ختنه‌ام از نوع درجه اول بود، اما باز هم درد دارم. قابله ده این کار را کرد. برایش پنجاه پوند سودانی گرفت. پولدارها باید پول بیشتری بدهند. علاوه بر آن باید هدایای دیگری هم بدهند، مثل عطر یا صابون.“

ندی مدثیر عواد یکی از ۵۰ زن جوانی است که داوطلبانه در کمپینی شرکت دارند که بتازگی در سودان علیه ختنه زنان شکل گرفته است. ندی در مسجد ابوسعید می‌کوشد تا مردم را متوجه مضرات ختنه زنان کند تا بلکه این عمل سرانجام در سودان ممنوع شود.

ندی می‌گوید: “من جوان بودم. آن موقع این کار طبیعی بود و متداول. از همان بچگی چیزهایی در باره‌اش می‌شنیدم، اما زیاد واضح نبود. دختربچه‌ها اصلا چیزی نمی‌‌فهمیدند. وعده‌هایی که می‌دادند که هدیه و پول گیرشان می‌آید، دخترها را راغب می‌کرد که هر چیزی را قبول کنند. تنها اطلاعی که به من ‌دادند این بود که این کار برایت خوب است.“

منطقه ابوسعید در جنوب شهر ام‌درمان واقع شده است. حدود ۹۰ درصد زنان در ابوسعید قربانی عمل ختنه زنان هستند. حدود یک سال است که کمپین مبارزه با ختنه زنان آغاز شده است.

این کمپین پروژه‌‌ای است که به طور مشترک از سوی سازمان ملل متحد و دانشگاه خارطوم، پایتخت سودان، حمایت می‌شود. افراد مورد نظر پروژه دختران جوان دانش‌آموز هستند و زنان و قابله‌ها و حتی مردان. ندی می‌گوید که همه نیاز به آموزش دارند، چون دانش مردم در باره ختنه زنان بسیار محدود است.

ختنه زنان، اصطلاحی است برای عمل بریدن بخشی یا تمامی آلت تناسلی بیرونی زنان. این عمل در بسیاری از فرهنگها در مورد دختران و زنان در سنین کودکی یا بزرگسالی انجام می‌گیرد. در بسیاری از جوامع این سنتی است قدیم که زنان و مردان از آن دفاع می‌کنند.

تاثیرات کمپین مبارزه با ختنه زنان

در سودان می‌توان نخستین نشانه‌های موفقیت مبارزه علیه ختنه زنان را در خارطوم مشاهده کرد. در پایتخت سودان شمار زنان ختنه شده در چند سال اخیر تا حدود ۷۰ درصد کاهش پیدا کرده است. اما در مناطق روستایی هنوز این عمل بسیار رایج است.

از پایتخت سودان تا کسله، استانی واقع در شرق این کشور، حدود ۶ ساعت با ماشین راه هست.

ام الحسن حاج‌آدام پیرزنی است که به عنوان قابله بیش از ۳۰ سال دختران کسله را ختنه کرده است. وی می‌گوید: “ما در قدیم زنها را ختنه می‌کردیم. ولی الان مجبورمان کرده‌اند که این کار را نکنیم. ما همه کلیتوریس و بخشی از لبهای کوچک را می‌بریدیم و بعد آنها را به هم می‌دوختیم. اسم این نوع ختنه “فرعونی“ است. در ختنه “سنتی“ فقط کلیتوریس را می‌بریدیم. مردم خیلی به این رسم چسبیده بودند و می‌گفتند که دخترها حتما باید ختنه بشوند تا بکارت و عفت‌شان حفظ بشود. حتی پدرها می‌آمدند و می‌خواستند که دخترشان ختنه بشود. اما به هر حال دیگر ما مجبور شدیم قول بدهیم که ختنه نکنیم، نه فرعونی‌اش را، نه سنتی‌اش را.“

کسله نخستین استان سودان است که در آن قانون جدید برای ممنوعیت ختنه زنان را می‌آزمایند. دو ماه پیش کمیته‌ای برای سازماندهی مبارزه شکل گرفت. قضات منطقه، افسران پلیس، رهبران مذهبی و نمایندگان سازمان ملل متحد عضو این کمیته هستند. اما این کمیته هنوز باید منتظر بماند تا این قانون تصویب شود و قدرت اجرایی پیدا کند. کمیته امیدوار است که پس از تصویب قانون بتوان زمینه‌ای کافی برای مبارزه با این عمل خشونت‌بار علیه زنان را بدست آورد. اما تنها تصویب قوانین جدید کافی نیست تا بتوان با رسمی چنین ریشه‌دار مقابله کرد. تجربه می‌گوید که مردم همچنان در خفا به کار خود ادامه خواهند داد. شرکت‌کنندگان در این مبارزه معتقدند که باید تلاش کرد تا بینش و رفتار مردم را تغییر داد.

پزشکان مبارز در سودان

دکتر سعد فاضل پزشک متخصص زایمان است. وی در یکی از بیمارستانهای خارطوم رهبری مبارزه علیه ختنه زنان را به شیوه خود بر عهده گرفته است. او هر روز شاهد پیامدهای مثله آلت تناسلی زنان است. زنانی را مداوا می‌کند که دچار عفونت‌اند یا ناتوان در نگاهداری ادرارشان هستند. این دکتر حدودا چهل ساله تمام نیروی خود را صرف آن کرده تا بتواند تحولی در وضعیت زنان سودانی بوجود آورد.


سعد فاضل می‌گوید: “من به این موضوع خیلی حساس‌ام. در ۳۰ سال گذشته سعی کرده‌ام تا تدارکات مبارزه با آن را ببینم. و ما موفق بوده‌ایم. به عنوان پزشک زایمان مشکلاتی را که زنان موقع وضع حمل دارند می‌شناسم. زایمان که می‌تواند تجربه‌ قشنگی باشد، تبدیل می‌شود به تجربه‌ای بسیار دردناک که زن دلش نمی‌خواهد بار دیگر تکرار بشود و می‌گوید یک بار دیگر نمی‌توانم چنین چیزی را تحمل کنم.“

دکتر سعد فاضل همراه با چند تن دیگر از دانشمندان سودانی تحقیقاتی در باره ناباروری به عنوان یکی دیگر از پیامدهای مهم ختنه زنان انجام داده است. نتیجه تحقیقات این گروه توجه بسیاری را در سودان برانگیخته است.

فاضل می‌گوید: “ما ثابت کرده‌ایم که زنانی که ختنه شده‌اند، بیشتر مبتلا به ناباروری بر اثر چسبندگی لوله‌ها‌ می‌شوند. ما در سودان این را مطرح کردیم. و حالا می‌توانیم با تدارکات کافی دست به مبارزه بزنیم. وقتی به کسی بگویید که تو با ختنه کردن دخترت، ممکن است که آینده او را برای داشتن خانواده خراب ‌کنی، این کاملا درست است. ما مقالاتی در این باره به زبان عربی در روزنامه‌ها منتشر کرده‌ایم، در رسانه‌ها در باره‌اش حرف زده‌ایم. می‌خواهیم این پیام را میان مردم ببریم. مردم پیش ما می‌آیند و می‌پرسند: حقیقت دارد که چنین اتفاقی می‌افتد؟ می‌گویم، بله حقیقت دارد. بعد من برای‌شان از آمار و تحقیقات می‌گویم. بعضی دیگر دست از ختنه کردن دخترانشان برداشته‌اند. دیگر شک ندارند که این عمل برای دخترانشان مضر است.“

نقش مردان در منسوخ کردن رسم ختنه زنان

کار سعد فاضل بعد مهم دیگری نیز دارد. او به عنوان نماینده مردان سخن می‌گوید. گفتگو در باره آلات تناسلی گفتگویی است حساس که در سودان به راحتی و صراحت میان دو جنس صورت نمی‌گیرد. دکتر فاضل تاکید دارد بر اینکه مردان نقش بسیار مهمی برای متوقف کردن رسم ختنه زنان بازی می‌کنند.

سعد فاضل در این باره می‌گوید: “مردها نقش مهمی دارند. مردها همیشه فکر می‌کردند که این موضوع مال زنهاست و ربطی به آنها ندارد. اما این درست نیست. مردها زنها را وادار به این کار می‌کنند. خیال می‌کنند که با این کار زنها پاک می‌شوند. این را ارزشی می‌دانند که مادرها و مادربزرگهایشان به آن وفادار بوده‌اند. بنابراین مردها زنها را تشویق می‌کنند تا این رسم را جاودانه کنند. ما باید با هر دو جنبه مبارزه کنیم. نمی‌شود فقط به زنها گفت که این کار بدی است. باید به مردها هم گفت که این کار بد است و مشکلات زیادی را به بار می‌آورد.“

نظر رهبران مذهبی در سودان

در میان رهبران مذهبی سودان هم کسانی هستند که مخالف ختنه زنان‌اند. اکثریت مردم سودان فکر می‌کنند که این عمل وظیفه دینی آنهاست. برای همین هم نام نوعی از ختنه را “سنی“، به معنای پیرو سنت پیامبر اسلام گذاشته‌اند. اما امروزه مدام بر شمار رهبران دینی‌ای افزوده می‌شود که می‌گویند ریشه این رسم نه در مذهب،‌ بلکه در فرهنگ است. شیخ عبدالجلیل الناظر القاروری یکی از این رهبران مذهبی است. وی ‌می‌گوید: “من مدتهاست گفته‌ام که ختنه فقط برای پسران است. من دینمان را به این صورت می‌فهمم. در خانواده خودم این را پذیرفته‌اند. دخترم صفا که سه فرزند دارد، ختنه نشده است. باید تاکید کنم که محمد، پیامبر اسلام، گفته است که ختنه برای مردان واجب و برای زنان مستحب است.“

شیخ القاروری از علمای دینی مشهور و مورد احترام در سودان است. چند ماه پیش وی با انتشار رساله‌ای علیه ختنه زنان موضع ‌گیری کرد. اما او خود معتقد است که این کافی نیست و باید فتوایی علیه این عمل صادر شود.

وی می‌گوید: “امیدوارم که علمای اسلام به اجماع برسند و فتوایی بدهند که جلوی ختنه زنان را بگیرد. مشکل فتواهای امروزه این است که بین انواع ختنه زنان فرق می‌گذارند. می‌گویند که این نوع خوب است و نوع دیگر نباید باشد. امیدوارم که فتوایی صریح بدهند و ختنه زنان را ممنوع کنند و بحث و جدل علما در این مورد خاتمه پیدا کند.“

تردیدی نیست که موضوع ختنه زنان همچنان احساسات فراوانی را برخواهد انگیخت. مضرات این رسم آشکار است و کسانی که برای ممنوعیت آ‘ مبارزه می‌کنند، می‌توانند رنج و درد میلیونها دختر را بفهمند.



همچنین ببینید

مضراتی که تاتو برای سلامتی دارد - پارسی طب

مضراتی که تاتو برای سلامتی دارد

اگر از متخصصان پوست و مو بپرسید، می‌گویند برای همیشه دور تاتو را خط بکشید. …

۳۲ دیدگاه

  1. منم تازه فهمیدم که تو بچگیم ختنه شده بودم.ولی خدا رو شکر مشکلی ندارم فعلن که نوجوونم…😢..ولی ختنه در حد فرعونی یا آفریقایی نبوده…

  2. خوبه مامردهاهم دردمی کشیم دخترهاهم بکشند

  3. سلام واقعا چرا اینکارو میکنن اونوقت دیگه ههه انسان ها هم عین دایناسور ها منقرض میشن چون نابارور میشن آون نامردی هم که اینو میگه خاک تو سر هوس بازش چه ربطی داره به لذت تو خاک بر سر

  4. تو رو خدا بگین این موضوع واقعیت نداره حالم بد شد دارم میمیرم مگه میشه؟ خدا لعنتشون کنه،واییییی دختر پنج ساله آخه چی حالیشه آخ بمیرم براتون.ایشالله که پدر مادرایه نفهمتون گور به گور بشن که این کارو با شما نکنن .اینا جنگلین خدایا شکرت که من همچین سرگذشتی نداشتم.خدا جونم اینا رو گور به گور کن.خیلی وحشتناکه.

  5. با سلام. لازم است عرض کنم که چیزی که در بسیاری از کشور های کمتر توسعه یافته انجام می شود، برداشت غلط و انحرافی از چیزی است که در مذهب به عنوان ختنه زنان مطرح شده، و بیشتر به یک وحشی گری شبیه است، و متاسفانه غرب برای دور نگهداشتن مسلمانان از روش درست آن، تبلیغات گسترده ای را در محکومیت روشهای غلط آن که در بعضی کشورها انجام می شود به راه انداخته است. حال آنکه روش صحیح آن، که در مذهب ما به آن سفارش شده و مستحب است، برداشتن تنها قسمت کوچکی از غلاف پوست مانند روی کلیتوریس (در حد یک سانتیمتر مربع) هست که این کار اگر در شرایط بهداشتی و در اتاق عمل انجام شود، نه تنها هیچ ضرری ندارد، بلکه بدلیل نمایان شدن پایانه تحریک شونده یا حشفه زن، که همان کلیتوریس است، باعث افزایش قابل توجه لذت جنسی در زن می شود، دقیقا مشابه همان مکانیسمی که در مورد ختنه جنس مذکر وجود دارد. جالب است بدانید این عمل، در کشورهای توسعه یافته، نه تنها غیر قانونی نیست، بلکه یک عمل لوکس و گران قیمت، مانند جراحی های زیبائی، به شمار می رود. در همین متن هم اشاره کوچکی به روش صحیح شده، که همان روش نوع چهارم که نوشته شده در کشورهایی مانند مالزی و سنگاپور انجام می شود هست. برای اطلاعات بیشتر می توانید در مورد Hoodectomy یا ‍‍Clitodotomy یا Clitoral Unhooding سرچ کنید!

  6. راستی یه مطلب دیکه
    منم به شدت مخالف ناقص سازی جنسی زن با قطع کلیتوریس یا لابیاها یا دوخت و دوز هستم مخصوصا اکه به اسم ختنه انجام بشه. ولی راه حل رو توی این میبینم که زنهایی که دوست دارن به هر دلیلی ختنه بشن توسط بزشک ختنه بشن . البته ختنه بشن نه ناقص. ببینید اولا ناقص سازی با ختنه فرق میکنه. وقتی میکن ختنه مستحب و ناقص سازی حرامه باید بینشون فرق کذاشت. دوم اینکه کسایی که اعتقاد دارن زنها باید ختنه بشن به هر بدبختی زن و دخترشون رو ختنه میکنن بس نمیشه جلوشو کرفت. سوم اینکه ختنه زن سود داره و ناقص کردن ضرر. حالا اکه ما ختنه رو به عنوان راهکار ازاد کنیم و ناقص سازی رو ممنوع جی میشه؟ از اون ور تصور کنید هر دو تا ممنوع باشه اون وقت یکی که اعتقاد داره ختنه زن واجبه میره در خفا انجام میده و به اسم ختنه ناقص میشه.
    عوارضی که به ختنه یا ناقص سازی نسبت میدن دریت تقسیمبندی نشده. یه عده ایشون مربوط به ناقص سازیه و ربطی به ختنه نداره. مثل نزدیکی سخت یا زایمان سخت و طول کشیده. یه عده ایش هم به علت انجام مخفی و به دست غیر بزشکه مثلا خونریزی یا درد یا شوک و عفونت. مثلا دکتر راثمن در روش خودش برای ختنه زنان که در امریکا استفاده کردهحتی کفته خونریزی یا درد هم نداره و اکثرا به بخیه هم نیاز نداره یا یکی یا دو تا بخیه خورده. من فکر میکنم ما بزشکها با مخالفتهای بیجا با ختنه زنان باعث سوق دادن اون به راه های زیرزمینی شدیم و باعث ناقص کردن زنها و عفونت و خونریزی و درد. ختنه زنها الان شبیه ختنه مردها در جند صد سال قبل هست. مردها هم در اون سالها وقتی ختنه میشدن بی حس نمیشدن و خونریزی داشتن و دلاک یاسلمانی اونها رو ختنه میکرد و شاید عفونت میکردن و ممکن بود هم میزان کمتر یا بیشتری بریده بشه. الان هم وضع زنها همینه. اما مردها در اخر برای ختنه شدن به کجا رسیدن؟ به اینجا که بزشک در اتاق عمل و تحت بی حسی ختنه میکنه و بعد بخیه میزنه با وسایل استریل. حالا جرا نباید زنها رو همینطور ختنه کرد؟ درد و خونریزی و عفونت کم میشه و به اسم ختنه هم دیکه زنی ناقص نمیشه بلکه واقعا ختنه میشه
    به نظر من تنها راهکار منطقی مبارزه با. ناقص سازی جنسی زنان یا fgm فقط انجام صحیح و علمی ختنه زنان توسط بزشک در کنار ممنوعیت انجام هر عمل دیکه ای هست

    البته خود مردم هم عقل دارند و میفهمن که برن بیش بزشک. اکه اینکار ازاد بشه همه همینکار رو. میکنن. حتی الان دارن دنبال بزشکی میکردن که زنها رو ختنه کنه.

    جرا سازمان جهانی بهداشت با ختنه. کردن زنها توسط کادر درمانی مخالفه؟ تنها دلیل واضحی که قید شده در دیتور العمل ممنوعیت کادر درمان برای ختنه زنان اینه: ترس از رایج شدن ختنه در بین زنان

    حالا جرا باید جلوی ختنه زنان رو که باعث لذت بیشتر خود زتن میشه کرفت؟ مکه مشکل اصلی زن مهار ارکاسم و دیر ارکاسمی نیست؟مکه کفته نمیشه حداقل نیمی از زنها در طول عمرشون هرکز ارکاسم رو تجربه نمیکنن؟ مکه ختنه زن یا هودکتومی طبق تحقیقات انجام شده باعث بهبود کیفیت و بالا رفتن قابل توجه میزان ارکاسم در زن نمیشه؟ جرا جلوشو کرفتن؟ به نظرم باید از شرکتهای بیمه برسید.
    دوستانی که نظر موافق یا مخالف دارن یا دنبال اطلاعات میکردن به وبلاک من حتما سر بزنن

  7. سلام
    ببخشید من ۱۵ سال درباره ختنه زنان تحقیق کردم. اول مخالف بودم ولی بعدها متوجه مطلبی شدم که هیج کس بهش توجه نمیکنه.
    ختنه زن مستحبه. محل برش بوست اطراف کلیتوریسه نه خودش. بریدن و دوختن لابیاها هم جز ختنه نیست. کلا هر کدوم از این کارها بشه دیه داره. هدف از ختنه زن افزایش میزان لذت اون و دستیابی زن به اوج لذت هست که بعد از برداشتن بوست اطراف کلیتوریس با ازاد شدن کلیتوریس و تحریک مستقیم اون امکانبذیره. این عمل در امریکا و اروبا به اسم ختنه زنان یا ختنه کلیتوریس زنان یا هودکتومی شناخته میشه. حکمش از نظر اسلام در اکثر مذاهب مستحب و برخی واجبه. در امریکا تا دهه ۱۹۸۰ رایج و تحت بوشش بیمه بوده. حتی کفته شده در اون سالها زنها بیشتر از مردها ختنه میکردن. بعدا به علت بار مالی از بیمه خارج شده و مقداری از درخواستهای زنان برای ختنه شدن کم شده. دکتر راثمن حتی کلامبی برای ختنه زنان اختراع کرده. نتیجه تحقیقات اون که با تحقیقات مشابه تایید میشه اینه که ۸۷ در صد از زنانی که اصلا ارکاسم نمیشدن بعد از ختنه شدن ارکاسم شدن و ۸۶ درصد از اونهایی که به سختی ارکاسم می شدن خیلی بهتر ارکاسم شدن. این عمل به عنوان درمانی برای دیر ارکاسمی زنان و همینطور برای فیموز کلیتوریس هست. به سایت زیر هم سر بزنید:
    http://Www.clitoralunhooding.com
    تو این سایت دقیقا کفته هودکتومی همون ختنه کلیتوریس زن هست و نباید جز fgm قرار دادش.
    Fgm یا ناقص سازی جنسی زن که متاسفانه ما ایرانی ها به اسم ختنه زن ازش اسم میبریم با قطع خود کلیتوریس و یا لابیاها و یا دوخت و دوز همراهه. این مثل اینه که مردی رو اخته کنن یا التشو ببرن. ولی کسی اسم اخته کردن مرد رو ختنه مرد نمیذاره. برا زن هم همینه ختنه کردن با ناقص کردن فرق داره. بریدن لبه های فرج زن اکر هر دو طرف باشه دیه کامل و اکه یه طرف باشه نصف دیه رو داره. این ربطی به ختنه زن نداره.

    برای اطلاعات بیشتر به وبلاک من مراجعه کنید نتایج مطالعاتمو با رفرنس منتشر کردم
    http://Www.femalecircumcision2.blogfa.com

  8. ختنه زنان در برخی از مناطق ایران انجام میشه و بدون بیهوشی و درد داره ولی قسمتی از…برداشته میشه و مثل مال افریقایی ها نیست من تجربه کردم الان۱۷سالمه وقتی وقتی ۱۱سالم بود یکروز با چهارتا از دخترای فامیل که دوتاشون ۱۵سالشون بود و اون یکی هم ۱۳سالش بود ختنه شدیم یه زن پیری اومد و گفت که برین بخابین و لباستون در بیارین ما که نمیدونستیم میخان چیکار کنن هر کاری گفتن انجام دادین بعد که میخاست شروع کنه تازه فهمیدیم که چه خبر اون موقع دگه دیر بود چون چند نفر مارو گفته بودن که فرار نکنیم و یه خاطره تلخ برامون رقم خورد

  9. ختنه زنان در برخی از مناطق ایران انجام میشه و بدون بیهوشی و درد داره ولی قسمتی از…برداشته میشه و مثل مال افریقایی ها نیست من تجربه کردم الان۱۷سالمه وقتی وقتی ۱۱سالم بود یکروز با چهارتا از دخترای فامیل که دوتاشون ۱۵سالشون بود و اون یکی هم ۱۳سالش بود ختنه شدیم یه زن پیری اومد و گفت که برین بخابین و لباستون در بیارین ما که نمیدونستیم میخان چیکار کنن هر کاری گفتن انجام دادین بعد که میخاست شروع کنه تازه فهمیدیم که چه خبر اون موقع دگه دیر بود چون چند نفر مارو گفته بودن که فرار نکنیم و یه خاطره تلخ برامون رقم خورد

  10. اوففففف مگه میشه زنوختنه کرد؟؟واااییییییی دردم گرفت

  11. خیلی خوب بو د امیدوارم بتوانند جلوشونو بگیرن

  12. نفعش واسه مرداست چون لذت بیشتری میبرند

  13. ختنه خیلی درد داره ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه ه

  14. میشه در مورد زایمان بریچ راهنماییم کنید دنبال مطالب علمی می گردم

  15. ممنون. نمی دونسم همچین چیزیم هست جالب بود

  16. جالب بود خیلی چیزها یاد گرفتم

  17. تابحال همچین چیزی نشنیده بودم ممنون جالب بود

  18. خوب بودولی تابه حال درموردمستحب بودن ختنه زنان چیزی نشنیدم

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *