کانال تلگرام پارسی طب صفحه اینستاگرام پارسی طب
خانه / بیماریها / حسادت یک بیماری اخلاقی

حسادت یک بیماری اخلاقی

یکى از رذایل اخلاقى که در طول تاریخ بشر آثار بسیار منفى فردى و اجتماعى داشته است مساله حسد است، حسد به معنى «ناراحت‏شد از نعمتهایى که خداوند نصیب دیگران کرده و آرزوى زوال آنها و حتى تلاش و کوشش در این راه‏»!

حسد فضاى روح آدمى را تیره و تار و فضاى زندگى او را ظلمانى و محیط جامعه را مملو از ناامنى مى‏کند!

حسودان نه آرامشى در دنیا دارند، نه آسایشى در آخرت و چون تمام تلاششان این است که نعمت را از محسود بگیرند، آلوده انواع جنایت‏ها مى‏شوند: دروغ مى‏گویند، غیبت مى‏کنند، دست‏به انواع ظلم و ستم مى‏زنند و حتى در حالات شدید و بحرانى از قتل و خونریزى نیز ابا ندارند!

«حسود» در واقع معترض به حکمت الهى است و به همین دلیل نوعى کفر و شرک خفى محسوب مى‏شود.

نقطه مقابل حسد، «خیرخواهى‏» است و آن این است که انسان از نعمت‏هایى که نصیب دیگرى مى‏شود لذت ببرد و در راه حفظ آن بکوشد و سعادت خود را در سعادت دیگران بداند و منافع دیگران را با منافع خود به یک چشم بنگرد.

یکى از عمده‏ترین عوامل تخریب و فساد در جهان، تخریب و فسادى است که از حسودان سرچشمه مى‏گیرد و به این ترتیب منابع سه‏گانه مهم شر و فساد(مهاجمان تاریک دلى که از تاریکى‏ها استفاده مى‏کنند و بر مردم هجوم مى‏آورند و وسوسه‏گرانى که با تبلیغات سوء خود ایمان و عقیده و پیوندهاى مردمى را سست مى‏کنند و حسودانى که کارشان همواره تخریب است) در عبارات کوتاهى بیان شده و شاهد گویایى بر مقصود یعنى آثار زیانبار حسد است.

به این ترتیب آنها بعد از طلب آمرزش براى خود و پیشگامان در اسلام و ایمان(مهاجران و انصار) تنها چیزى را که از خدا مى‏طلبند، از بین رفتن هرگونه «غل و کینه و حسد» نسبت‏به مؤمنان است، چرا که مى‏دانند تا این امور از دل ریشه‏کن نشود، رشته‏هاى محبت و برادرى و اتحاد هرگز محکم نخواهد شد و بدون آن به هیچ موفقیتى نایل نمى‏شوند.

واژه «غل‏» که از «غلل‏» گرفته شده و به گفته «راغب‏» در کتاب «مفردات‏» در اصل به معنى چیزى است که مخفیانه و تدریجا نفوذ مى‏کند و به همین جهت‏به آب جارى «غلل‏» مى‏گویند، چرا که تدریجا در میان درختان نفوذ پیدا مى‏کند.

سپس به «خیانت‏»، «غلول‏» گفته شده، به خاطر اینکه نفوذى مخفیانه و تدریجى دارد و نیز به «کینه‏» و «حسد» که نفوذ تدریجى مخفیانه در دل دارد، «غل‏» گفته مى‏شود.

در «لسان العرب‏»، حسد را نوعى «غل‏» مى‏شمرد، همان گونه که کینه و عداوت را نیز از مصادیق آن مى‏دانند.

بهشتیان از هرگونه حسد و کینه و عداوت که از صفات دوزخیان است پاکند و اگر اخوت و برادرى در میان آنهاست و در سلامت و امنیت‏به سر مى‏برند به خاطر ریشه‏کن شدن همین امور از وجود آنها(به لطف پروردگار و در سایه اعمال پاکشان) است.

بى شک در دنیا نیز اگر خوهاى زشت، کینه و عداوت و حسد از میان انسانها برچیده شود، زندگى مردم همچون زندگى بهشتیان خواهد شد و در امن و امان و اخوت و برادرى خواهند زیست.

« به این ترتیب حسد در درجه اول بلاى بزرگ براى دانشمندان است!

چند مساله مهم با روشن شدن دیدگاه قرآن مجید و روایات اسلامى در مورد این رذیله اخلاقى(حسد) و عمق فاجعه‏اى که از آن حاصل مى‏شود، به سراغ چند نکته مهم که در این بحث‏باقى مانده است مى‏رویم تا موضوع حسد از جوانب مختلف روشن گردد و آنها عبارتند از:

۱- معنى و مفهوم حسد.

۲- انگیزه‏هاى حسد.

۳- نشانه‏ها و آثار حسد.

۴- پیامدهاى فردى و اجتماعى حسد.

۵- طرق درمان و پیشگیرى حسد.

۱- مفهوم «حسد» و تفاوت آن با «غبطه‏» بزرگان علم اخلاق در تفسیر «حسد» چنین گفته‏اند: «حسد» که در فارسى از آن تعبیر به «رشک‏» مى‏شود به معنى «آرزوى زوال نعمت از دیگران است، خواه آن نعمت‏به حسود برسد یا نرسد» بنابراین کار حسود یا ویرانگرى است، یا آرزوى ویران شدن بنیان نعمتهایى است که خداوند به دیگران داده است، خواه آن سرمایه و نعمت‏به او منتقل شود یا نه!

بنابراین بدترین نوع حسد آن است که انسان نه فقط آرزوى زوال نعمت دیگران داشته باشد بلکه در مسیر آن گام بردارد، خواه از طریق ایجاد سوء ظن و بدبینى نسبت‏به محسود» یعنى کسى که مورد حسد واقع شده است‏باشد یا از طریق ایجاد مانع در کار او و این نوع حسد حاکى از خباثت‏شدید درونى حسودان است.

مرحله ساده‏تر آن است که هدفش به چنگ آوردن آن نعمت است از طریق سلب کردن آن از دیگران گر چه این هم از رذایل و صفات زشت است، ولى به شدت نوع قبل نیست.

باز مرحله پایین‏تر آن است که تنها آرزوى سلب نعمت از دیگرى کند بى آنکه کمترین سخنى بگوید و کوچکترین گامى در این راه بردارد.

این حالت هرگاه بى اختیار براى انسان پیدا شود – که گفته‏اند براى بسیارى پیدا مى‏شود – گناهى بر او نیست، ولى اگر در اختیار انسان باشد به طورى که از طریق مقدماتى حاصل شود و با مقدماتى از میان برود، بى شک آن هم جزء رذایل اخلاقى است، ولى اینکه گناه دارد یا نه قابل تامل است و این تامل از آنجا ناشى مى‏شود که آیا صفات زشت درونى هر چند اختیارى باشد مادام که در عمل انسان ظاهر نشود حرام است‏یا تنها یک انحطاط اخلاقى محسوب مى‏شود؟

به هر حال نقطه مقابل حسد «غبطه‏» است و آن این است که انسان آرزو کند که نعمتى همانند دیگران یا بیشتر از آنها داشته باشد، بى آنکه آرزوى زوال نعمت کسى را داشته باشد

به این مطلب امتیاز دهید

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتیازی داده نشده)


همچنین ببینید

تیروئید چگونه کم کار و پر کار می شود ؟

تیروئید چگونه کم کار و پر کار می شود ؟

تیروئید غده‌ای با وزن ۱۲ الی ۳۰ گرم با شکلی شبیه سپر یا پروانه در …

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *