کانال تلگرام پارسی طب صفحه اینستاگرام پارسی طب
خانه / بیماریها / افسردگی فصلی ـ علل، درمان و پیشگیری
افسردگی فصلی

افسردگی فصلی ـ علل، درمان و پیشگیری

اختلال عاطفی فصلی ( Seasonal affective disorder )با نام اختصاری SAD، اافسردگی فصلیفسردگی پاییزی یا افسردگی زمستانی نوعی افسردگی تلقی می‌شود که در آن فردی که در اکثر اوقات سال از شرایط روحی نرمال برخوردار است در پاییز و زمستان دچار عوارض افسردگی می‌شود.
در حال حاضر، بر اساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی اختلال عاطفی فصلی دیگر به‌عنوان یک اختلال ویژه طبقه‌بندی نمی‌شود بلکه اختلال شخصی که از این افسردگی رنج می‌برد به‌عنوان الگوی فصلی در اختلال افسردگی اساسی که در مواقع خاصی از سال روی می‌دهد و در باقی اوقات سال نرمال است، تشخیص داده می‌شود.

دلایل افسردگی فصلی

 

سروتونینهنوز دلایل دقیق و قطعی افسردگی فصلی مشخص نیست، اما بعضی از دانشمندان تصور می کنند که هورمون‌های به خصوصی در زمان‌های معین و مشابهی در هرسال، در مغز تأثیر می‌گذارند. متخصصین معتقدند که اختلال خلقی فصلی، احتمالاً به دلیل این‌چنین تغییرات هورمونی هست.

یک نظریه این است که نور کمتر خورشید در فصل پاییز و زمستان باعث می‌شود تا مغز سروتونین کمتری تولید کند، سروتونین ماده‌ای شیمیایی است که به مغز مربوط می‌شود و حالات و احساسات انسان را کنترل و تنظیم می‌کند.

زمانی که سلول‌های عصبی مغز که وظیفه‌ی تنظیم حالات انسان را دارند، به‌درستی کار نکنند، نتیجه می‌تواند احساس افسردگی به همراه نشانه‌ی خستگی و اضافه‌وزن باشد.
افسردگی فصلی معمولاً از دوران جوانی شروع می‌شود و در بین زنان نسبت به مردان شایع‌تر است. بعضی از افرادی که دچار این اختلال هستند، نشانه‌های کم و نه‌چندان شدیدی مثل زودرنجی را به همراه خواهند داشت، درحالی‌که ممکن است سایر افرادی که دچار این اختلال هستند با نشانه‌های بدتر و شدیدتری همراه شوند و در روابط و کارشان اختلال ایجاد شود. ازآنجایی‌که نبود نور کافی در طول زمستان با اختلال خلقی فصلی مرتبط است، این اختلال در کشورهایی که در طول سال، نور خورشید زیادی دریافت می کنند، کمتر دیده می‌شود.
افسردگی فصلی در برخی از افراد حساس شایع است و شدت افسردگی آن‌ها از حد خفیف و ملایم فراتر رفته و علائم آن‌ها با آغاز پاییز و زمستان بیشتر می‌شود.
کوتاه شدن روز و کاهش اشعه خورشید و به دنبال آن کاهش تولید ملاتونین در ایجاد این نوع افسردگی نقش دارد و زمینه بروز افسردگی فصلی را خصوصاً در افرادی که آسیب‌پذیری بیولوژیک بیشتری دارند، ایجاد می‌کند.

علائم

کسانی که از این اختلال رنج می‌برند بسیاری از علائم شایع افسردگی را دارند:افسردگی

ـ خستگی ـ اضطراب
ـ افزایش نیاز به خواب ـ بی‌قراری
ـ کمبود انرژِی ـ بی‌علاقگی به فعالیت‌های روزانه
ـ افزایش وزن ـ احساس غم و اندوه
ـ افزایش یا کاهش اشتها ـ تمایل به گریه
ـ مشکل در تمرکز ـ احساس پوچی
ـ میل زیاد به‌تنهایی ـ عدم تصمیم‌گیری صحیح
ـ کسالت و یکنواختی

همچنین تغییر در الگوهای خواب و تغذیه از دیگر علائم افسردگی پاییزی است و در این حالت فرد دچار کم‌اشتهایی و کم‌خوابی می‌شود.
سطح عملکرد اجتماعی افرادی که به افسردگی فصلی مبتلا هستند کاهش می‌یابد و در روابط روزمره خود دچار مشکل می‌شوند و معمولاً با احساس یاس شدید عقاید منفی را در مورد گذشته و حال خود دنبال می کنند.

درمان افسردگی فصلی:

محققان دریافته‌اند که فتوتراپی(نوردرمانی) می‌تواند از ترشح بیش‌ازحد ملاتونین در بدن جلوگیری کند. اغلب افراد به این درمان پاسخ می‌دهند.
این شیوه‌ی درمان شامل نور سفید مهتابی است که بر صفحه فلزی انعکاس داده می‌شود و شخص در مقابل این نور، با چشمان باز بدون نگاه مستقیم به نور قرار می‌گیرد.از این شیوه درمانی به مدت نیم الی دو ساعت در روز استفاده می کنند.افسردگی فصلی
البته در موارد خفیف بیماری، قدم زدن در نور آفتاب به‌تنهایی می‌تواند شخص را در بهبود بیماری کمک کند. طی یک بررسی دریافته‌اند که یک ساعت قدم زدن در نور آفتاب به‌اندازه دو ساعت قرار گرفتن در مقابل نور سفید مهتابی می‌تواند در بهبود بیماری مؤثر باشد.

چه موقع روز و برای چه مدت باید مورد پرتودرمانی قرار بگیرم؟

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که پرتودرمانی در ساعات اولیه روز تأثیر بیشتری نسبت به پرتودرمانی در بعدازظهر دارد. بهره‌مندی از این روش، آن‌هم در ساعات پایانی روز موجب بروز بی‌خوابی در فرد می‌شود. بیشتر متخصصان ترجیح می‌دهند که بیماران خود را صبح‌ها، به مدت ۳۰ دقیقه در معرض پرتو Lux 1000 قرار دهند. در حدود ۲ تا ۴ روز پیشرفت‌های چشمگیری در بیماران رخ می‌دهد و در حدود ۲ تا ۴ هفته بیماران به‌کلی بهبود پیدا می کنند. در صورت متوقف ساختن پرتودرمانی، علائم بیماری به‌سرعت از نو خود را نشان می‌دهند به همین دلیل این نوع روش درمان باید در سرتاسر فصل کم‌نور ادامه پیدا کند.

اگر فتوتراپی مؤثر واقع نشود (که البته درصد کمی را شامل می‌شود)، می‌توان از داروهای ضدافسردگی در درمان بیماری کمک گرفت. البته عوارض ناشی از مصرف داروهای ضدافسردگی را نباید فراموش کرد.
نوردرمانی

افرادی که افسردگی پاییزی آن‌ها در حد خفیف است، می‌توانند با استفاده از نوردرمانی و پرداختن به کارهای لذت‌بخش و همچنین ورزش کردن علائم بیماری خود را کنترل کنند. البته قرار گرفتن در معرض نور آفتاب می‌تواند علائم این بیماری را تا حدودی کاهش دهد.
اشخاصی که در مرحله شدید و متوسط هستند و دائماً به خودکشی فکر می کنند به نوردرمانی جواب نمی‌دهند و باید تحت درمان دارویی قرار گیرند.

فراموش نکنید که اگر به درمان افسردگی بی‌توجهی شود، زندگی فردی و اجتماعی فرد تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
افراد افسرده نمی‌توانند از استعدادها و حداکثر توان خود استفاده کنند و روابط شغلی و عاطفی آن‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرد به‌گونه‌ای که بسیار زودرنج و عصبی می‌شوند.

از هر پنج نفر افسرده چهار نفر خانم هستند. مسائل ژنتیکی، ویژگی‌های هورمونی، نوع روابط عاطفی، شیردهی، زایمان و غیره ازجمله مواردی است که میزان افسردگی در زنان را افزایش می‌دهد.
اگر گمان می‌کنید علائم افسردگی فصلی رادارید ، با پزشک خود در این مورد مشورت کنید تا تحت آزمایش‌ها و ارزیابی‌های لازم قرار گیرید. پزشک شما باید مطمئن شود که این علائم علت دیگری مانند نوع دیگری افسردگی یا بیماری عمده بالینی ندارند. انواع دیگر افسردگی ممکن است منجر به این شوند که فرد به خود آسیب رسانده یا حتی خودکشی کند.
درصورتی‌که تشخیص ابتلا به افسردگی فصلی در مورد شما داده‌شده توجه به این موارد می‌تواند به شما در جلوگیری از بازگشت علائم آن کمک کند.

برای کاهش خطر بروز این اختلال، می‌توانید اقداماتی را انجام دهید.

– حتی‌المقدور در روزهای زمستان حتی در روزهای ابری از منزل خارج‌شده و روزی یک ساعت چشم‌هایتان را در معرض نور طبیعی قرار دهید.

– اگر در خانه هستید پرده‌ها را کنار بزنید تا نور طبیعی روز وارد منزل شود. حداقل هفته‌ای سه بار و هر بار ۳۰ دقیقه ورزش کنید.

– رژیم غذایی مناسبی داشته باشید که از مقادیر کافی ویتامین‌ها و مواد معدنی برخوردار باشد. این کار به حفظ انرژی بیشتر در بدن شما کمک می‌کند.

– طی ماه‌های زمستان حتماً با یک متخصص، مشاوره داشته باشید.

– خود را از فعالیت‌های اجتماعی دور نکنید چراکه حضور در اجتماع در مقابله با افسردگی فصلی نقش مؤثری دارد.

– سعی کنید نگاه مثبت به موهبات این فصل بی‌نظیر داشته باشید و زمانی را به لذت بردن از زیبایی‌های آن اختصاص دهید.

منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *